16.10.17

Սփիւռքակեդրոն դաստիարակութիւն ու կրթական մօտեցումներու անհրաժեշտութիւն


ՌԱԶՄԻԿ ՓԱՆՈՍԵԱՆ 

«Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան Հայկական Համայնքներու բաժանմունքի տնօրէն Ռազմիկ Փանոսեանի այս խօսքը իբրեւ դասախօսութիւն ներկայացուած է Հայաստան-Սփիւռք 6-րդ համաժողովին (Երեւան, 18 Սեպտեմբեր 2017)։ Հրատարակութեան յանձնուած է մանր սրբագրութիւններէ ետք։

11.10.17

48 horas en Ereván, la capital de Armenia


Cristian Sirouyan
 
Acorralado por las montañas del Cáucaso y reducido a una mínima expresión por la codicia irrefrenable de los conquistadores, el territorio de Armenia parece obstinado en permanecer oculto a los pies del bíblico monte Ararat. En el centro mismo de este país de 30 mil kilómetros cuadrados, la capital es una paradoja. Sin despojarse de su impronta pueblerina, Ereván (también conocida como Iereván o Yereván) exhibe con orgullo su doble perfil de ciudad moderna y antigua, mientras sus límites no dejan de extenderse hacia los valles montañosos. Hace ya años que la urbe planificada a principios del siglo XX para 100 mil habitantes pasó a ser una soberbia ciudad, capaz de transformarse a ciertas horas en una caldera de peatones, tranvías, trolebuses y desproporcionados bólidos 4x4. De la incipiente aldea surgida en el siglo VIII antes de Cristo alrededor de la fortaleza Erepuní quedan las ruinas sobre la colina Arín Pert. Aquí se consignan las escalas posibles de un recorrido por la ciudad en las vísperas del aniversario 2.800 desde su fundación, un acontecimiento que se celebrará en 2018 y ya despierta expectativas entre los pobladores y los turistas.

9.10.17

Ազրպէյճանական հակահայ արշաւը թրքական ժխտողականութեան ենթահողին վրայ. Լատինական Ամերիկայի պարագան

ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ
 
Մինչեւ 2009-2010, Լատինական Ամերիկայի մէջ հակահայ արշաւը գրեթէ բացառապէս թրքական դիւանագիտութեան նախաձեռնութիւնն էր եւ կեդրոնացած Ցեղասպանութեան ժխտումի ջանքերուն վրայ: Այդ արշաւը, որ առաջ կը տարուէր մասնաւորաբար Հարաւային Ամերիկայի հայաշատ երեք համայնքներու երկիրներու՝ Արգենտինա (*), Ուրուկուայ եւ Պրազիլ քաղաքական-դիւանագիտական շրջանակներու եւ հանրային կարծիքին ուղղութեամբ, չյաջողեցաւ:

6.10.17

An Agent of Undiscovered Literature

Arevik Ashkharoyan

At book fairs, the whole business starts with introductions. In my case there are usually two scenarios: 
Scenario One: Armenia. No, not Albania, Armenia. No, no, it is not Romania. Armenia – it is a country in the Caucasus. What is the Caucasus? Well, we are next to…Turkey. The last thing I want to say is – we are a post-Soviet country. Because if we come to this point in the conversation, my next answers are: No, we don’t only speak Russian, we have our own language of Indo-European roots, dating back around 3000 years, alphabet created in the 4th century, development stages just like in English - old, middle and modern. 
Scenario Two: “Oh, I have a friend who is Armenian. And he is a famous artist… or a musician…or a journalist….or a filmmaker…” And here we start talking about THE friend and how talented he/she is. And, of course, I write down the name to search for later, as obviously, I don’t know all the artists, musicians, journalists, filmmakers or other Armenian talent from all over the world.

5.10.17

Ինքնագլուխ ձեռնարկ մը



ՎՌԱՄՇԱՊՈՒՀ ՆԱՐԵԿԵԱՆ
 
Պետրոս Դուրեանի շիրիմը, որ կը գտնուի Պոլսոյ Սկիւտարի գերեզմանատան մէջ, կատարուած նորոգութեան աշխատանքներէ ետք պիտի բացուի Շաբաթ կատարելի ոգեկոչման հանդիսութեամբ մը։ 1898-ին մեծ բանաստեղծի եղբօր՝ Եղիշէ Դուրեան պատրիարքի միջոցներով իր վերջին տեսքին բերուած շիրիմը, որ 1950-ական թուականներուն կատարուած ճանապարհաշինական աշխատանքներուն հետեւանքով փոխադրուած էր իր այսօրուան տեղը, վերստին կը զբաղեցնէ հայ մտաւորականներուն օրակարգը։

4.10.17

Դաշնակցութեան այսօրուայ պարագլուխներն ուղղակի վերափոխուած կոմսոմոլներ են. Նարինէ Թուխիկեան

ՅԱԿՈԲ ԱՍԼԱՆԵԱՆ
 
Երեւանի Յովհաննէս Թումանեանի թանգարանի տնօրէնուհի Նարինէ Թուխիկեան անդրադարձած է կրթական համակարգի մէջ ռուսերէնի տեղի մասին կրթութեան եւ գիտութեան նախարար Լեւոն Մկրտչեանի պարզաբանումներուն. «Եթէ Կոմունիստական կուսակցութեանը պատկանող մի նախարար այդպէս խօսէր, կը հասկանայի, բայց շատ զարմանալի է, որ ազգային գաղափարախօսութիւն կրող դաշնակցական նախարարն է դա ասում: Ինձ համար արդէն բացայայտւում է, որ Դաշնակցութիւն կուսակցութեան այսօրուայ պարագլուխները ուղղակի վերափոխուած կոմսոմոլներ են»:

Ռուսերէնի հանրայնացման առանձին հայեցակարգի հարցը Հանրային Խորհրդում բուռն բանավէճեր յարուցեց

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՄՈՎՍԻՍԵԱՆ 
 
Ռուսաց լեզուի հանրայնացման համար առանձին հայեցակարգի մշակման` կառավարութեան նախաձեռնութիւնն այսօր բուռն բանավէճի առարկայ դարձաւ Հանրային Խորհրդում: Մինչ կրթութեան եւ գիտութեան նախարար Լեւոն Մկրտչեանը փորձում էր պաշտպանել նախաձեռնութիւնը, նրան հակադարձում եւ քննադատութեան էին ենթարկում խորհրդարանի նախկին պատգամաւոր Արշակ Սադոյեանը, Երեւանի աւագանու անդամ Անահիտ Բախշեանը, նաեւ Հանրային Խորհրդի նախագահ Վազգէն Մանուկեանը:

Հայաստանում միակ պետական լեզուն հայերէնն է, մնացեալ բոլոր լեզուներն օտար են. Լեւոն Մկրտչեան

ԶԱՆԻ ՀԱՐՈՅԵԱՆ
 
Չեն կարող որեւէ երկրում ուժեղանալ բնական գիտութիւնները եւ հասնել մինչեւ գիտական մակարդակի, եթէ այդ երկրում չեն զարգանում օտար լեզուները, որովհետեւ փոքր ժողովուրդները հնարաւորութիւն չունեն մասնագիտական, թարգմանական գիտական ծաւալ ապահովելու: Այս մասին «Շանթ» հեռուստաընկերութեան եթերում ասել է ԿԳ նախարար Լեւոն Մկրտչեանը` անդրադառնալով օտար լեզուների դասաւանդման նոր հայեցակարգի անհրաժեշտութեանը:

3.10.17

Անթարգմանելի վիպակի նորոյթները

ԱՆԻ ՓԱՇԱՅԵԱՆ
Լաւագոյն վէպերն ու վիպակները ծնւում են, որպէսզի ցոյց տան կեանքի անհարթութիւնները եւ ազդարարեն նրանց հետ ոչ մի կերպ չհամաձայնուելը: Այդպիսի գործեր ընթերցելիս համոզւում ես, որ հաշտուողականութիւնը հասարակութեանը վայրէջքների է տանում: Արծուիի (Արծուի Բախչինեան) «Այլաստանցի Մուչիկ Հայաստանցին» վիպակը հէնց այդպիսի ենթատեքստ ունի՝ չյարմարուել: Մի՞թէ ճիշտ է այն ամէնը, ինչ հրամցնում են. անգամՙ յատուկ անունները, բոլորի կողմից ընդունուած բարքերը: Եւ այս ամէնը վիպակի սկզբից մինչեւ վերջ հաստատում է Մուչիկը՝ նոյն ինքը՝ Թաթուլ Թաթուլեանը: Տաղանդաւոր այս մարդը, որ նկարչութեան մէջ է գտնում իրեն, թափառում է ամէնուր՝ այդպէս էլ չհասկանալով՝ ո՛րն է այն վայրը, որտեղ լիովին երջանիկ կը զգայ, ովքե՞ր են այն մարդիկ, որոնց հետ կ՚ուզենար ապրել: Եւ լուռ կրում է Հայրենիքի ցաւը՝ մտօք երբեք չհեռանալով նրանից: Նա հաւաքական կերպարն է շատ հայերի, ովքեր հեռուից են սիրում Հայրենիքը՝ կարօտի մեծ չափաբաժնով: Եօթ տարին մէկ Հայաստան այցելող Մուչիկը կարծես Երկրագնդի վրայով հապճեպ քայլող մէկը լինի, որն անվերջ շտապում է:

2.10.17

Alan Whitehorn: It is Easier to Hate Than to Love


Kamo Mailyan

It took a long way for Alan Whitehorn to re-unite with his ancestral roots in Armenia, but not a long decision to start writing about genocide. Alan Whitehorn is an author of poems and books about the Armenian Genocide and has brought significant contribution to genocide recognition and education not only in Canada, but beyond its boundaries as well.

1.10.17

Չհիմնաւորուած յայտարարութիւններ

ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ (*)


Վերջերս, «Պայքար» շաբաթաթերթը իր մէկ խմբագրականով կը քննէր օրհներգին հարցը, որ իրաւականօրէն առկախ մնացած է, յայտնելով, թէ «վստահաբար օգտակար կը դառնայ հակընդդէմ գաղափարներու արծարծումը»։ Այդ համոզումով, նուաստս յօդուած մը ստորագրած էր Փարիզի «Նոր Յառաջ» երկօրեային մէջ (https://armeniaca-haygagank.blogspot.com/2017/09/blog-post.html

30.9.17

Նամակ «Նոր Յառաջ»-ի խմբագրութեան



ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ
 
Յարգարժան խմբագրութիւն «Նոր Յառաջ»-ի,
Հետաքրքրութեամբ կարդացի Ստեփան Պօղոսեանի «ազատ կարծիք»-ը («Նոր Յառաջ», 23 Սեպտեմբեր), որուն վերջին բաժինը յատկացուած էր նուաստիս վերջերս գրած յօդուածին՝ «Մեր հայրենիք»-ի մասին։ Տեղին կը նկատեմ կարգ մը լուսաբանութիւններ ընել.

29.9.17

'Turkey Has Turned Into A Veritable Madhouse,' Says Intellectual Who Escaped Jail

Lauren Frayer 
 
Over the summer, Turkey's Twitter-sphere went abuzz after the appearance of a cryptic tweet: "The bird has flown away."
It was posted July 14 on the account of Sevan Nisanyan, a famous jailed intellectual, announcing he'd escaped from a Turkish prison. He had been behind bars since January 2014 and wasn't eligible for parole for another 10 years.
Nisanyan, 60, is a linguist with degrees from Yale and Columbia. He is also a newspaper columnist and travel writer who's penned several guidebooks about his native Turkey. And he's a self-taught architect who renovated his home village of Sirince in the hills above the Greco-Roman ruins of Ephesus, turning it into a tourist attraction on Turkey's Aegean coast.
That's what got him in trouble — or so the authorities say.

28.9.17

«Միաձեւ պատմութիւն», «լեզուական Արշակաւան» եւ միասնականութեան դրախտավայրը


ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

Այս օրերուն տեղի ունեցաւ Հայաստան-Սփիւռք 6-րդ խորհրդաժողովը, որուն խորագիրը, առաջին համագումարէն 18 տարի ետք, տակաւին փոխադարձ վստահութիւն, միասնականութիւն եւ պատասխանատուութիւն կը հոլովէր։ Այդ գաղափարները պատշաճ էին Սեպտեմբեր 1999-ին՝ անկախութեան ութերորդ ամեակին, երբ Հայաստանը հազիւ թէ սկսած էր շունչ մը քաշել (ամիս մը ետք ալ իր հաստատութենական կեանքի ամենէն ծանր հարուածը կրելու համար, դեռ լրիւ չբացայայտուած պայմաններու տակ, Հոկտեմբեր 27-ի բռնաշրջումի փորձով), բայց ո՛չ թէ 26-ամեակին, երբ երկկողմանի փոխյարաբերութեան ամրացումը սպասելի էր, որ քայլ մը յառաջ գացած ըլլար։ Պէտք է հետեւցնենք, դժբախտաբար, որ նախորդ հինգ ժողովները հիմնականին ճառախօսութեան կամ ընկերային յարաբերութիւններու բեմ եղած են, իսկ վերջին 18 տարիներուն.... կլոր-կլոր դարձած ենք այդ գաղափարներուն շուրջ։
Եթէ այդպէս է, կը մնայ մաղթել, որ «աւանդութիւնը» խորտակուած ըլլայ եւ այս վեցերորդ հանդիպումը Երեւանը ճանչնալու, կապեր մշակելու եւ գեղարուեստական յայտագրեր ըմբոշխնելու պատեհութիւններէն անդին, ակնկալուած 1.500 մասնակիցներուն համար նաեւ առիթը դարձած ըլլայ լուրջ քննարկումի ու լուրջ որոշումի, որ ցոլացած ըլլայ ո՛չ թէ վերամբարձ քուէով ընդունուած եւ ուռուցիկ ոճով շարադրուած հռչակագրով, այլ... գործով։

27.9.17

Բոլշեւիկը արթուն է, սփիւռքահայը՝ քնացած

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ

Բոլշեւիկը նստած է մեր մէջ։ Բոլշեւիկը արթուն է։ Կարեւոր չէ, թէ ի՞նչ անուն ունի ան։ Կարեւոր չէ, թէ ո՞ր կուսակցութեան մէջ թաքնուած է ան։ Կարեւոր չէ, թէ Նժդեհի կամ Անդրանիկի անունով հանդէս կու գայ… Երկրորդական են այս հարցադրումները, քանի որ հայու բոլշեւիկ տեսակը հոգեկան հիւանդութիւն է, Սթոքհոլմեան ախտանիշի կրողը, սիրահարած՝ զինք հալածողին, ճնշողին, բանտարկողին, իր դահիճին… Հայ բոլշեւիկ տեսակը, Նժդեհի նկարագրածով՝ տականքը, հանդէս կրնայ գալ որեւէ անունով, որեւէ պատմուճանով…
Քնացողը՝ Սփիւռքի մամուլն է։ Քնաբեր դեղահատը՝ Հայաստանի իշխանութիւններուն հրամցուցած ազգային սուտ միասնութիւնը, հայրենիքի ապահովութիւնը չխաթարելու հնամաշ «խրատ»-ը, ներքին հարցերուն չխառնուելու սկզբունքին պարտադրանքը, ասոր-անոր շնորհուած մետալները, ո՛չ մէկ նորութիւն բերող եւ ինքզինք կրկնօրինակող համահայկական խորհրդաժողովները…
Բոլշեւիկը արթուն է, այնքան ատեն, որ կը ճնշուի հայ աշխատաւոր դասակարգը՝ նորօրեայ օլիգարխներու կողմէ, յանուն քուէի, յանուն հարստութեան կուտակման, յանուն իշխանական կեղեքող համակարգի յաւիտենական գոյութեան։ Բոլշեւիկը արթուն է. «ՍԱՍ»-ի Արտակը՝ վկայ։
Բոլշեւիկը արթուն է, քանի դեռ հայ Մշակոյթի նախարարին որոշումով կը փակուի Կասեաններու եւ Միկոյեաններու վայրագութիւններն ու ազգադաւ գործունէութիւնը բացայայտող ցուցահանդէսը, քանի դեռ «արուամոլ» ու օտարէն գանձատրուող կը համարուի ցուցահանդէսի կազմակերպիչը։ Նոյն բոլշեւիկը չէ՞ր, որ արուամոլի մեղադրանք դրած էր հանճարեղ Փարաճանովի վրայ… Նոյն բոլշեւիկը չէ՞ր, որ օտարի ծառայող համարած էր Բակունցն ու Չարենցը ու գնդակահարած էր զանոնք՝ բոլշեւիզմի սարքած տանջանքի զնտաններուն մէջ…
Բոլշեւիկը արթուն է, քանի դեռ դպրոցի տնօրէնն ու հիւանդանոցի գլխաւոր բժիշկը, գործատան ղեկավարն ու բարձրաստիճան պետպաշտօնեան իրենց ծառայութիւնները կը մատուցեն ո՛չ թէ հայ ժողովուրդին, այլեւ՝ կասկածելի միջոցներով եւ օտարերկրեայ դեսպաններու օրհնութեամբ իշխանական բուրգի գագաթը հասած խմբակի շահերուն, ոտնակոխ ընելով հայ մարդու իրաւունքը, իղձը, ձգտումը, պատիւը։
Բոլշեւիկը արթուն է եւ գործօն։ Վկան՝ հարիւր հազարաւորներու հայրենալքութիւնն է, Հայաստանի՝ հայութենէ պարպումը, հայաթափումը՝ խորթ ու ապիկար իշխանութիւններու գոյացման առ ի հետեւանք։
Բոլշեւիկը ո՛չ միայն արթուն է, այլ ընդամէնը մեթամորֆոզէ անցած, մութանթի վերածուած է ան եւ ամէն օր կ’ամրացնէ իր դիրքը՝ իշխանական համակարգի ամենաբարձր ոլորտներուն մէջ։ Իր կամքը կը պարտադրէ հայ ժողովուրդին՝ Հայաստանէն ի սփիւռս աշխարհի։
Բոլշեւիկը արթուն է։ Ան բոյն դրած է ստրկամիտ, օտարամոլ, յոյսը Հիւսիսին կամ Արեւմուտքին կապած, իր տեսակին չհանդուրժող, քծնող, անհայրենիք հայու հոգիին մէջ։ Ան տականքի հոգիին մէջ ասպատակող Տրովադայի ձին է, որ բերդը ներսէն կը գրաւէ…
Արթուն է բոլշեւիկը։ Քնացած է Սփիւռքը՝ իր մամուլով, իր կառոյցներով, իր կազմակերպութիւններով։ Պարտադիր քուն՝ յանուն ազգային համերաշխութեա՜ն, յանուն անխռով հանգիստի՜, յանուն մետալներու…
Ու վա՜յ այն օրուան, երբ այս քունը երկարի ու դառնայ… մահաքուն։

«Նոր Յառաջ», 16 Սեպտեմբեր 2017

26.9.17

Book Review: ‘Sasun: The History of an 1890s Armenian Revolt’

Richard G. Hovannisian (*)
 

Sasun: The History of an 1890s Armenian Revolt. By Justin McCarthy, Ömer Turan, and Cemalettin Taşkiran. (Salt Lake City, UT: University of Utah Press, 2014. Pp. 496. $32.00.)

The Sasun crisis in 1894 was a watershed in Ottoman-Armenian history, as it marked the beginning of the process of elimination of the native Armenian population, continuing with widespread massacres in 1895-1896 and in 1909 and culminating in the genocidal deportations and massacres of 1915 to 1923. The historiography of more than a century has described and analyzed in detail the tribulations of the Armenian peasantry in the mountains of Sasun in the eastern reaches of the Ottoman Empire, their being stirred up by revolutionaries to resist Kurdish predations, and their victimization in 1894, reportedly with the involvement of regular Turkish armed forces.

25.9.17

Խոհեր անկախութեան օրով

ՄԱՐԻԵՏԱ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ
 
Դժուար է Հայաստանի անկախութիւնը հանրաքուէով վաւերացրած տօնական օրը նստել համակարգչի մօտ եւ գրել այն մասին, թէ որքան պրոբլեմ ունի կամ որքան պրոբլեմ է կուտակել երկիրը անկախութեան 26 տարիների ընթացքում: Մանաւանդ բոլոր տեսակի պրոբլեմներով հանդերձ` անկախ պետութեան մեր կեցութիւնը բոլորս ենք մեր ներսում փայփայում եւ ուրիշ կենսակերպ հիմա չենք էլ պատկերացնում մեզ համար: Յամենայնդէպս` ճիշտ է գրել այն, ինչ չես գտնի տօնական զեղուն ուղերձներում, որոնց պակասը երէկ չզգացուեց` ոչ Եռաբլուրում, ոչ Անկախութեան առթիւ պաշտօնական ու ոչ պաշտօնական ընդունելութիւններում: Գումարած` տօնին խորհուրդ հաղորդեցին նաեւ այն 1800 սփիւռքահայերը, որոնք «Հայաստան-Սփիւռք» համաժողովից յետոյ դեռ չեն մեկնել երկրից ու Հայաստանի հայերի հետ միատեղ, լաւ եղանակի առկայութեամբ ըմբոշխնեցին Հայաստանի անկախութեան քսանվեցերորդ տարեդարձը:

23.9.17

Աշխարհի առաջին հայազգի ջազմէնը

ԱՐԾՈՒԻ ԲԱԽՉԻՆԵԱՆ

Ջազի սիրահարները մեզանում մեծ թիւ են կազմում, սակայն քանի՞ հոգի կարող է տալ պատմութեան մէջ հանդէս եկած առաջին հայազգի ջազմէնի անունը...
Որքանով պարզել ենք, այդ անձը եղել է Գրիգոր Քէլէկեանը, յայտնի Գրեգոր [Gregor] բեմական անուամբ, որը 1920-ականների վերջին, 1930-ականների սկզբին ճանաչուած դէմք է եղել Ֆրանսիայի երաժշտական շրջանակներում:

22.9.17

Ի՞նչ շահեցինք Գրապալատի լուծարումից, որը չհասցրեց տօնել իր մէկդարեայ ծնունդը

ՅԱՍՄԻԿ ՍԱՖԱՐԵԱՆ (*)
 
Երեւանի սրտի մէջ կարծես ի վերուստ մի սուրբ եռանկիւնի կար գծագրուած: Եռանկեան երեք անկիւններից իւրաքանչիւրը նշանաւոր էր ու յայտնի այդ տեղում կառուցուած գիտական-մշակութային երեք օջախներով…: Չգիտեմ սա պատահականութիւն էր, թէ նախախնամութիւն…: Մաշտոց պողոտայի ամենաերեւելի հատուածում` երեւակայելի եռանկեան առաջին սուրբ անկիւնում վեր է խոյանում մեր հին ձեռագրերի եւ փաստաթղթերի պահպանման եւ ուսումնասիրման, ձեռագրերի պահպանման աշխարհի ամենահարուստ կենտրոններից մէկը` Մատենադարանը, փոքր-ինչ ներքեւում` Կորիւն-Գ.Քոչար փողոցների հատման սկզբնամասում, Երեւանի հէնց սրտի մէջ Մատենադարանի նորօրեայ շարունակութիւնն հանդիսացող Հայաստանի Հանրապետութեան ազգային մատենագիտութեան, մամուլի մատենագիտական տեղեկատուութեան ու վիճակագրութեան, սոցիոլոգիական հետազօտութիւնների, կենտրոնական քարտագրացուցակաւորման, ինչպէս նաեւ համահայկական տպագիր արտադրանքի ինդեքսաւորման, անձեռնմխելի ազգային արխիւային աւանդատրուող ֆոնդի պահպանման, հայկական համակարգչային տառերի ստեղծման ու պահպանման աշխատանքները գրեթէ մէկ դար իրականացնող Հայաստանի առաջին բիբլիոգրաֆիական մատենադարան-տոմարագրութեան պալատ- Ազգային Գրապալատը: Եռանկեան երրորդ սուր անկիւնը եզրափակւում էր Ազգային Գրադարանի թամանեանական շէնքով:

21.9.17

Twenty-Six Years On: From Charitable Assistance to Social Change

 Antranig Kasbarian

As the title suggests, I wish to explore certain aspects of Armenia-Diaspora relations, focusing on charitable assistance over the past 25 years. Specifically, I would like to track how diasporan giving has evolved—or, rather, cut a serpentine path forward, moving from what I would call emergency/immediate aid to more rehabilitative/developmental assistance today. I will be painting a picture with a broad brush, seeking to identify broader processes and trends, so I ask readers to accept this as a work in progress.

20.9.17

From Pasadena to Medovka and Back Again

ere’s a Pasadena-bred UCLA-educated philosopher, who also happens to be a bit of a romantic and idealist, and who’s found his way to Lori Province, Armenia. He’s been there for a year now, teaching History, English, and now Logic and Critical Thinking to 6th-12th graders in a tiny, little village nestled among the hills of Northern Armenia, about a half hour drive from Georgia. He’s closer to Tbilisi than to Yerevan, but he makes the three hour drive down south every week, to dig up new and interesting materials for his classes, and of course to see his friends visiting from different parts of the world. “Living out here I see friends from LA and elsewhere more often than when I was back in the States, and there’s someone new visiting just about every week. The road to Yerevan is long and winding, but the drive gives me time to reflect and the weekly exchanges provide me with fresh ideas with which to develop my education theory and practices,” said the educator. He is a fellow with Teach for Armenia and his name is Khachig Choukhajian.

19.9.17

From the KKK to Darfur, Reflecting on Evil as a Deliberate Act

Monica Uszerowicz

A new exhibition at the Jewish Museum of Florida-FIU, Evil: A Matter of Intent, examines the exigencies of cruelty — what it takes to create it and the methodology that allows it to exist. Evil is not, the artists here purport, something intrinsic to humanity, not by birth, anyway. Acts of evil are deliberate. Evil is a choice.
Before traveling here, this exhibition was previously at the Hebrew Union College Jewish Institute of Religion. There, it didn’t include the blood-red KKK King Kleagle robe, a kind of pièce de résistance for the Miami show. King Kleagles oversee a given geographic area of the Klan and are responsible for recruiting new Klansmen, and this particular robe, from the 1940s, comes at an unnerving time, on the heels of the white supremacist demonstrations in Charlottesville.

18.9.17

Could Armenians Remain a Global Nation with a Broken Homeland?

Hratch Tchilingirian
 
In recent years a new discourse on “global Armenians” is increasingly becoming part of an effort of constructing a post-Genocide Armenian identity in the Diaspora — and Armenia. These new identity shapers seem to advocate a transition from “survival mentality” to celebration of life and success. One definition was provided in a full-page letter published in The New York Times (28 October 2016), according to which a “global Armenian” is someone, who despite having “forcibly displaced and dispersed” ancestry, lives “across the world” and has made or is making “major contributions toward advancing their adoptive countries.”[1] Such “global Armenians” include scientists, doctors, engineers and inventors making contributions to societies in their countries; politicians, ministers and diplomats serving in different countries; movie stars, sportsmen, bankers and corporate executives; and, of course, celebrities who have millions of followers on social networks. In short, a “global Armenian” is someone who is professionally successful, has an impact in their field, and has public visibility or recognition.
One of the stated main goals of this prescriptive “global Armenianism” is “to transform the post-Soviet Armenian Republic into a vibrant, modern, secure, peaceful and progressive homeland for a global nation.” This is, indeed, a vision that many in Armenia and the Diaspora dream about. Of course, there are others who use the term “global Armenian” as a descriptive term or as synonym for dispersion.[2]

17.9.17

Մի քանի առաջարկութիւն-հիմնաւորումներ ի նպաստ դասական ուղղագրութեան կանոնակարգման

ԼՈՒՍԻՆԷ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ
Ամէն ազգ, ինչպէս ամէն ոք, եթէ չի կորցրել ինքնապաշտպանութեան առողջ բնազդը, ազատութիւն է տենչում եւ խորշում է կապանքներից։ Սահմանափակումները տրտմեցնում են, ճնշում ինքնութիւնը... Հէնց դրա համար ազգն ինքնութեան պահպանութեան եղանակներ է փնտռում իր ծագման պահից, եւ արտաքին ու ներքին բոլոր ճնշումներին նա կարողանում է դիմակայել միայն ազգային արժէքներով։ Հայոց ազգային գիրը հէնց դրա համար ծնուեց-վերածնուեց, եւ սեփական լեզուամտածողութիւնը հնարաւոր եղաւ պահպանել հէնց ազգային գրով հաստատուած ուղղագրական համակարգով... Իւրաքանչիւր նշան լսելի հնչիւնական միաւորի տեսանելի կաղապարն է, եւ ձայնագրութեան համակարգով անցած իւրաքանչիւր բառ տեսանելի խորհրդանշան-կաղապարն է որեւէ գաղափարի. հէնց այդ համակարգով էլ անխախտ ու կառուցիկ է բոլոր ժամանակների միջով սուրացող ազգային լեզուամտածողութիւնը։
Միայն ա՛յս նպատակով գործող սահմանափակումներն ու կաշկանդող շրջանակներն են արդարացուած. նրանք հնարաւորութիւն են տալիս ազատ եւ անկախ լինել...

16.9.17

Eclipse

Armenia’s Ministry of Culture shut down an exhibit entitled ECLIPSE at the Tumanyan House Museum in Yerevan stating that it was ‘politicized’ and would need to be re-curated. The exhibit highlighted the severity of the repressions of the Stalin era in the 1930s known as the Great Purge. It was an era of extreme persecution, oppression and terror. Thousands of Armenians, including writers, artists, clergymen, intellectuals and many others were arrested, exiled and many were killed. Hovhannes Tumanyan, one of Armenia’s most revered writers lost three of his sons to Stalin’s oppression.

15.9.17

Շրջանցւում է գլխաւոր հարցը՝ արտագաղթ

ՅԱԿՈԲ ԱՒԵՏԻՔԵԱՆ
 
Յառաջիկայ Երկուշաբթի օրը մեկնարկում է Հայաստան-Սփիւռք համաժողովը, թուով 6-րդը: Կարեւոր հարցեր են դրուած եռօրեայ հաւաքի օրակարգի վրայ, ազգային-պետական հրատապ խնդիրներ, որոնց քննութիւն-քննարկումը կարող է հայրենաշէն հետեւութիւնների յանգեցնել մեզ բոլորիս: Սակայն հարցերի հարցը մնում է բաց, բաց վէրքի պէս, որից հոսող արիւնը չի մակարդւում, չի լերդանում. արտագա՛ղթը:

13.9.17

Անկեղծ պատրաստակամութեամբ

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ

Արդէն լայնօրէն ծանուցուած է, որ յառաջիկայ Հայաստան-Սփիւռք խորհրդաժողովի օրակարգին վրայ պիտի գտնուի «Համազգային Խորհուրդ» մը կեանքի կոչելու՝ վաղուց շրջանառուող գաղափարը, որ այս կէտին վրայ նաեւ կը վայելէ պետական բարձրաստիճան հովանաւորութիւն՝ ՀՀ նախագահի ուղիղ եւ անձնական միջամտութեամբ: Թէ ի վերջոյ ի՞նչ ձեւաւորում կը ստանայ Խորհուրդի այս նախագիծը եւ ի՞նչ չափով ան կը հանդիսանայ հարցերու հանգուցալուծման բեւեռ մեր հաւաքական կեանքին մէջ՝ դժուար է կանխագուշակել: Անիկա դեռ ճամբայ ունի կտրելիք՝ ենթակայ ըլլալով մեր այսօրուան իրականութենէն բխող թերահաւատութեան բոլոր շերտերուն:

12.9.17

Պարարուեստի հայազգի գործիչները մէկ յարկի տակ

ՆԱԶԵՆԻԿ ՍԱՐԳՍԵԱՆ

Հայ պարարուեստի երկու հիմնական ճիւղերից` ֆոլկլորային պարից եւ բեմական պարից, ներկայ դրութեամբ, առաւել հետազօտուած է ֆոլկլորայինը: Բեմական պարը, որի համակարգին է պատկանում նաեւ բալետը, չնայած 20-րդ դարի 50-ականներից մինչեւ մեր օրերը լոյս տեսած մի շարք գիտական հետազօտութիւններին, քիչ է լուսաբանուած: Բազմակողմանի եւ խորը ուսումնասիրման կարիք են զգում թէ՛ հայ բալետի պատմութիւնը, թէ՛ առանձին հայ եւ հայազգի պարող-պարուհիների, պարադիրների գործունէութեանը նուիրուած առանձին մենագրութիւնների հրատարակումը:
Ուստիեւ Արծուի Բախչինեանի «Հայերը համաշխարհային պարարուեստում» գիրքն անգնահատելի ներդրում է հայ պարագիտութեան ոլորտում: Այն լոյս է տեսել անցեալ տարի, «Հայաստան» հրատարակչութիւնում: Հրատարակութեան հովանաւորն է լիբանանեան բալետի երբեմնի պարուհի, այժմ կանադաբնակ Սոնա Փոլատեան-Օրճանեանը:

11.9.17

Ռազմիկ Փանոսեան. «Ես իրապէս կը հաւատամ, որ արեւմտահայերէնի զարգացումն ու ամրապնդումը Սփիւռքի հարցն է»

Խմբագրութիւն «Նոր Յառաջ»-ի. Այս ամառ՝ Յուլիս 10-էն մինչեւ Օգոստոս 20, վեց շաբաթներու երկայնքին, Կեդրոնական Ֆրանսայի հրաբխային Օվերնեըի Պուրպուլ քաղաքին մէջ, «Կիւլպէնկեան» հիմնարկութիւնը՝ արեւմտահայերէնի ամրապնդման, փոխանցման եւ իւրացման գործընթացները նորարարելու նպատակը հետապնդող հնգամեայ ծրագիրի ծիրէն ներս կազմակերպած էր չորս տեսակի մեծ հաւաքներ.- նորարարական ստեղծագործական աշխատանոց, 10-15 տարեկան պատանիներու «Զարմանազան» ճամբար, ուսուցիչներու վերաորակաւորման եւ վերապատրաստման միամսեայ դասընթացքներ՝ Փարիզի համալսարանի INALCO արեւելեան լեզուներու ուսուցման բաժանմունքի հետ գործակցաբար, եւ վերջապէս՝ Օգոստոս 11-էն 20 նոյն վայրին մէջ երիտասարդական Վիքի-ճամբարը, որ արդէն երկու տարի է կանոնաւոր կերպով կը կազմակերպուի Հայաստանի Վիքի կեդրոնին հետ։
Ֆրանսայի մէջ կազմակերպուած այս նախաձեռնութիւնները իրականացան Լիոնէն «Հազար ու մէկ աշխարհ» ընկերակցութեան գործակցութեամբ, որ Ֆրանսայի Երիտասարդութեան եւ մարմնամարզութեան նախարարութենէն ճանչցուած է իբր պատանիներու համար ամառնային եւ արձակուրդային ճամբարներ կազմակերպելու իրաւասու կառոյց։
Նորարարական ծրագրին համար Յուլիս 10-էն 17 Պուրպուլ հաւաքուած էին մշակութային, գրական, թարգմանական, թատերական, դերասանական, շարժանկարային, երաժշտական, մանկավարժական արուեստներու շուրջ քառասուն մասնագէտներ ու գործիչներ, որոնք երկրորդ տարին ըլլալով, 7 խմբակներու բաժնուած, շարունակեցին նախորդ տարին ճամբայ հանուած նախագիծերը։ Զարմանազան ճամբարին իրենց մասնակցութիւնը բերին ԱՄՆ-էն, Գանատայէն, Ֆրանսայէն, Աւստրիայէն, Պոլիսէն, 40 պատանիներ եւ շուրջ քսան ուղեկիցներ եւ պատասխանատուներ։ Ուսուցիչներու վերաորակաւորման դասընթացքներուն մասնակցեցան ԱՄՆ-էն, Ֆրանսայէն, Յունաստանէն, Պոլսէն 17 ուսուցիչներ եւ 7 դասախօսներ։ Իսկ Վիքի-ճամբարին՝ 25 երիիտասարդներ, 17-էն 26 տարեկան։
Այս նախաձեռնութիւնները իրագործուեցան «Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան Հայկական համայնքներու բաժանմունքի տնօրէն Ռազմիկ Փանոսեանի տնօրինութեամբ, իսկ ծրագրերու իրագործումի պատասխանատուն էր Անի Կարմիրեան։ Ստորեւ կը հրատարակենք վերոնշեալ ծրագրերու իրագործման մասին պրն. Փանոսեանի հետ «Նոր Յառաջ»-ի կատարած հարցազրոյցը։

7.9.17

Օրհներգին առկախ խնդիրը եւ հատուածական կիրքին լուծուած հարցը

ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

1988-ի արցախեան շարժումի ծիրին մէջ, անցեալի մոռցուած կամ «թանգարանային» համարուած բազմաթիւ էջեր ու երեւոյթներ վերյայտնուեցան, որոնց շարքին՝ 1918-1920-ի անկախութեան երեք հիմնական խորհրդանիշերը։ Սփիւռքի միջին տարիքէն վեր ընթերցողը վստահաբար կը յիշէ “Մեր հայրենիք»-ի, ինչպէս եւ եռագոյն դրօշակի ու առաջին հանրապետութեան զինանշանի երկկողմանի անընդհատ օգտագործումը խորհրդային շրջանի քաղաքական հակամարտութեան մէջ։ Դրօշակն ու զինանշանը (որոշ փոփոխութիւններով) նախ 1990-ին եւ 1992-ին Հայաստանի Հանրապետութեան Գերագոյն Խորհուրդի օրէնքներով ընդունուեցան, որոնք վերջնականօրէն ամրագրուեցան Յունիս 2006-ին անոր յաջորդին՝ Ազգային Ժողովի կողմէ վաւերացուած օրէնքներով։

10.8.17

‘Where Are You From?’ and the Huge Pile of Complexes

Rupen Janbazian
Translated by Tatul Sonentz-Papazian

“Where are you from?”
“Toronto… from Canada.”
“No! Before that…”
This was not an existential query directed at us; the man was not asking which corner of Western Armenia our forefathers came from, or where the birthplace of our Armenian origin was. The question was much more mundane—and, in its simplicity, a huge pile of complexes.
He wanted to know “where from” we had migrated to Canada. It was not the first time that strangers had asked us this question during this visit.

8.8.17

Ի՞նչ իրաւունքով եղծանել Դուրեանին շիրիմը

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ
 
Սփիւռքա­հայ գրա­գէտ Վահ­րամ Մա­վեան, որ «Գա­լուստ Կիւլպէն­կեան» հաս­տա­տութեան հայ­կա­կան գրա­սենեակին աշ­խա­տակիցն էր միաժա­մանակ, Պո­լիս հեր­թա­կան այ­ցե­լու­թե­նէ վերջ բա­ւական խօ­սուն վեր­նա­գիրով մը կը կնքէ իր տպա­ւորու­թիւննե­րը գրա­ռած մէկ յօ­դուա­ծը՝ «Քա­ղաքը որ կ՚ապ­րի իր մե­ռել­նե­րով»։ Միայն Մա­վեա՞նը մի­թէ… Քա­նի՜ քա­նի այ­ցե­լու­ներ իրենց Պո­լիս կե­ցու­թեան շրջա­նին, նոյ­նիսկ պոլ­սե­ցիներ՝ դպրո­ցական ըլ­լան թէ շրջա­նաւարտ, գե­րեզ­մա­նատու­նե­րու մէջ կ՚որո­նեն իրենց ան­ցեալը, յագուրդ կու տան պատ­մութեան հան­դէպ իրենց ծա­րաւին, կը ստեղ­ծեն մօ­տիկու­թիւն մը մեծ բա­նաս­տեղծնե­րուն կամ ան­հատնե­րուն հետ։ Շա­տեր կը յի­շեն ան­պայման. Հայաստա­նի առա­ջին նա­խագահ Լե­ւոն Տէր-Պետ­րո­սեան, երբ առա­ջին ան­գամ քա­ղաքս կ՚այ­ցե­լէր, առա­ջին իսկ ազատ պա­հուն՝ իր շունչը կ՚առ­նէր Պաղ­լարպա­շըի հա­յոց գե­րեզ­մա­նատան մէջ՝ տես­նե­լու հա­մար Պետ­րոս Դու­րեանին շի­րիմը… Այո՛, Պետ­րոս Դուրեանի, որու շի­րիմը ո՛չ միայն մեր այս ար­դի ժա­մանակ­նե­րուն ուխտա­վայր մը դարձած է, ո՛չ միայն վա­ղուց կո­րու­սեալ ան­ցեալէն մա­սունքի մը վե­րաբե­րու­մին ար­ժա­նացած է վեր­ջերս, այլ, բո­լոր հա­յերուն հա­մար եղած է այ­ցե­լավայր մը շատ հին ժա­մանակ­նե­րէն սկսեալ։ Ան­կա­րելի է հոս չյի­շել Զա­պէլ Եսա­յեանի հրա­շալի տո­ղերը, «Սկիւտա­րի վեր­ջա­լոյսներ»էն, ուր գրա­գիտու­հին զգա­յուն տո­ղերով կը նկա­րագ­րէ իր այ­ցե­լու­թիւնը Դու­րեանի շի­րիմին։

7.8.17

Ա. Յարութիւնեան. Երբ ունենք Միկոյեանի անուան փողոց, նշանակում է՝ գնահատում ենք մեր պատմութեան մէջ նրա ունեցած բացասական ներդրումը

Հայ բոլշեւիկների կամ կոմունիստների, ռուս գրողների  անուանումներով փողոցները եւ դպրոցները պէտք է վերանուանուեն: Այսպիսի նախաձեռնութեան մասին է պատմել Երեւանի աւագանու «Ելք» խմբակցութեան անդամ, Երեւանի քաղաքապետարանի կրթութեան, մշակոյթի, սոցիալական հարցերի յանձնաժողովի ղեկավար Արայիկ Յարութիւնեանն «Ազատութիւն» ռադիօկայանի եթերում:
«Այս պահին այդպիսի նախաձեռնութիւն` փաստաթղթային տարբերակով, չկայ, բայց պէտք է սկսել քննարկումները կոնկրէտ գործիչների, կոնկրէտ անուանումների հետ կապուած»,- ասել է Արայիկ Յարութիւնեանը:
Ըստ նրա` այս խնդիրը վաղուց է բարձրացւում: 90-ականներին, երբ Հայաստանն անկախութիւն ձեռք բերեց, այդ պահից ի վեր խորհրդային ժամանակուայ ժառանգութիւնից մնացած անուանումներով շատ փողոցներ անուանափոխուեցին:

Դ. Խաժակեան. Երեւանում բոլշեւիկների անուններով դպրոցները, փողոցները պէտք է անուանափոխուեն

Երեւանի այն դպրոցները եւ փողոցները, որոնք անուանակոչուած են հայ բոլշեւիկների, ռուս գրողների կամ կոմունիստ գործիչների անուններով, պէտք է վերանայուեն: Tert.am-ի հետ զրոյցում նման կարծիք յայտնեց Երեւանի աւագանու «Ելք» դաշինքի խմբակցութեան ղեկավար Դաւիթ Խաժակեանը: «Կարծում եմ՝ սա պէտք է լինի մի մեծ փոփոխութիւնների մէջ ներառուած փաթեթ, որն իր հետ բերելու է ոչ թէ զուտ անուան փոփոխութիւն, այլ բերելու է պատմութեան վերարժեւորում»,- նշեց նա:

3.8.17

Արքմենիկ Նիկողոսեան․ «Մեր երկրում ընթերցասէրներ կան»

Ընթերցասէրների շրջանակում մեր օրերում գերակշռող թիւ են կազմում 18-ից 35 տարեկան երիտասարդները: Ամենաընթերցուող ժամանակակից գրողներից են Լեւոն Խեչոյեանը, Գուրգէն Խանջեանը, Յովիկ Չարխչեանը, Արամ Պաչեանը, Հրաչեայ Սարիբէկեանը, Գրիգը եւ այլք:

2.8.17

«Նահապետի աշունը»՝ պոէմ բռնակալի եւ նրա մենութեան մասին

ԱՐՄԻՆԷ ՍԱՐԳՍԵԱՆ
 
«Անտարես» հրատարակչութիւնը լոյս է ընծայել Գաբրիէլ Գարսիա Մարկէսի «Նահապետի աշունը» վէպը: Իսպաներէնից գիրքը թարգմանել է Կառա Չոբանեանը:
Ինչպէս նշւում է գրքի անոտացիայում`մոգական ռէալիզմի շնչով յագեցած այս կոթողային գործը ասք է, արձակ պոէմ, բազմաձայն մենախօսութիւն բռնակալի եւ նրա մենութեան մասին:
2000 թուականին «Նահապետի աշունը»  հայերէն հրատարակուել էր Ռուբէն Յովսէփեանի թարգմանութեամբ (*): Թարգմանութիւնն արուել էր ռուսերէնից:

31.7.17

Տարօն եւ տարօնցիք (Տարօն-Տուրուբերանի Հայր. Միութեան 100-ամեակին առիթով)

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ

Հայ սփիւռքի պատմութեան հետաքրքրական երեսներէն մէկն է, անկասկած, հայրենակցական միութիւններու գոյառումը, անոնց աստիճանական վերելքն ու գործունէութիւնը։
Մեծ Եղեռնէն անմիջապէս յետոյ, 20-ական թուականներու առաջին տարիներուն, երբ կեանքի կը կոչուէին գաղութային մեր առաջին կառոյցները, —փայտաշէն մատուռներ, թիթեղածածկ դպրոցներ, համեստ ակումբներ,— անոնց քովն ի վեր՝ այնքա՜ն եռանդով կը կազմուէին նաեւ երփներանգ անուններ կրող բազմաթիւ հայրենակցական միութիւններ։
Ասոնք բոլորն ալ ունէին գլխաւոր առաքելութիւն մը կամ նպատակ մը.- Նիւթապէս օժանդակել գաղթական հայրենակիցին, անտէր չթողուլ զայն, յենարան դառնալ անոր ընտանիքի անդամներուն։
Այս հիմնական առաջադրութեան կողքին, հայրենակցական միութիւնները շուտով ստանձնեցին կարեւոր այլ պարտականութիւն մը եւս. հայրենահան հայ մարդուն հոգիին մէջ վառ պահել հայրենի կորսուած երդիքին յիշատակը։ Այդ «կորսուած երդիք»-ը Խարբերդն էր, Տիգրանակերտը, Կարինը, Սասունը, Վանը, Սեբաստիան, Կիլիկիոյ հայաբնակ քաղաքները, նոյնիսկ՝ Կեսարիան, Մալաթիան, Ամասիան, Չարսանճաքը…։

30.7.17

A Chess Master with an Unpredictable Style and the Hopes of a Nation

Sean Williams
 
In 1988, war broke out between Armenia and its Soviet Republic neighbor of Azerbaijan, over the long-disputed Nagorno-Karabakh region. It was another tragedy in a century of tragedies for Armenia, going back to the genocide carried out by the Ottoman Empire against the Armenian people, beginning in 1915. When the 1988 war began (*), thousands of ethnic Armenians who lived in Azerbaijan fled their homes. One of them was Melikset Khachiyan, a chess player who studied the game, as a teen-ager, under Tigran Petrosian, Armenia’s greatest-ever player. Khachiyan had shown early promise, but a shot at the game’s highest level, in an era of legends like Kasparov, Karpov, and Tal, eluded him. Now he needed a place to stay. He headed to Yerevan, Armenia’s pretty, pink-stoned capital; there, Grigory and Seda Aronian offered him a room in their modest home on the edge of town. Rather than pay rent, they suggested, he could teach their six-year-old son, Levon, chess.

29.7.17

Aivazovsky at 200: Turkey’s Love Affair with a Russian-Armenian Painter

Scott Abramson

In late-nineteenth-century Russia, a speechless beholder of something very beautiful always had recourse to a popular cliche when a description was needed but inspiration failed. A sight “worthy of Aivazovsky’s brush” were the words with which the observer awed into silence could recover the faculty of speech. The hand that wielded this brush of such creative aesthetic power that it became the subject of cliche belonged to the Russian-Armenian Romantic painter Ivan Aivazovsky (1817-1900), the bicentennial of whose birth is on Saturday [July 29, 2017].

28.7.17

«Հայաստան մաֆիա կայ»

ՅԱԿՈԲ ԱՒԵՏԻՔԵԱՆ
 
Շատ դժուար է սփիւռքահայ մամուլի միջոցով իմանալ Հայաստանում տիրող իրավիճակի, յատկապէս բիզնես միջավայրի մասին մեր ազգակիցների իսկական կարծիքը: Թերթերն ու միւս լրատուամիջոցները սովորաբար ունեն իրենց աւանդական թեմաները՝ գերազանցապէս յենուած պաշտօնական տեղեկատուութեան վրայ: Մեր խմբագիրներն ու թղթակիցները ըստ երեւոյթին իրենց աւելի յարմար են զգում կուսակցական կամ հատուածական կաղապարուածութեան մէջ, աչքը յառած իրենց շէֆերի, մէկ էլ՝ Սփիւռքի նախարարուհու մեդալների ու հրաւէրների վրայ... Սփիւռքահայ հասարակ մարդը բացակայ է գրեթէ միշտ, չկայ ընթերցողների հետ՝ այսպէս կոչուած ինտերակտիւ երկխօսութիւն: Ճիշդ է, մէկ-մէկ հանդիպում ենք պոռթկումների՝ սակայն միայն համազգային բնոյթի հարցերի շուրջը:

27.7.17

Հարցազրոյց համացանցային «Նայիրի» կայքէջի թուայնացած բառարանները պատրաստող Սէրուժ Ուրիշեանի հետ

ԺԻՐԱՅՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ

Սէրուժ Ուրիշեան ծնած է Լիբանան եւ երեք տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Միացեալ Նահանգներ՝ Գալիֆորնիա։ Յաճախած է Փասատինայի Սահակ-Մեսրոպ վարժարանը, ապա Էնսինոյի Ֆերահեան ազգային դպրոցը։ Այնուհետեւ ուսումը շարունակած է Կլենտէյլի ամերիկեան հանրակրթարանին մէջ։ Արհեստով համակարգիչի ճարտարագէտ է։ Մայրենի լեզուն արեւմտահայերէնն է։ Անոր հետաքրքրութիւններէն մէկը լեզուաբանութիւնն է՝ յատկապէս հայերէնի եւ լատիներէնի ուսումնասիրութիւնը։
Ուրիշեան աշխատած է «NASA»-ի «Jet Propulsion Laboratory» (JPL), «Oracle Corporation», «Integrien» եւ «eHarmony» ընկերութիւններուն համար։ Շրջանաւարտ է Գալիֆորնիոյ Պըրքլի համալսարանէն, ուր ան 2004-ին ստացած է գիտութեանց պսակաւորի տիտղոսը (Bachelor of Science), մասնագիտանալով ելեկտրոնային ճարտարագիտութեան եւ համակարգիչի գիտութեան մարզերուն մէջ։

26.7.17

Սեւան Նշանեանէն նոր բացատրութիւններ. “Զգացուցին, որ պիտի շարունակեն հոգիս ցաւցնել”

Անցեալ շաբաթ բանտէն փախած պոլսահայ մտաւորական Սեւան Նշանեան թրքական եւ հայկական զանազան լրասփիւռներու հետ զրոյցներուն՝ նոր բացատրութիւններ կու տայ բանտային պայմաններուն, փախուստի դրդապատճառներուն մասին:
Այսպէս, «Ակօս»-ի հետ զրոյցին՝ Նշանեան սապէս բացատրած է իր փախուստին պատճառները. «Մէկ-երկու տարի բանտը պառկիլը աչքի առած էի։ Երեք ու կէս տարի արգելափակումը քիչ մը յոգնեցուց։ Դեռ կը մնար երեք տարի եւ պարզ դարձաւ, որ անկէ ետք ալ զիս ազատ արձակելու նպատակ չունին»։

25.7.17

Գրիգոր Պըլտեան. «Արեւմտահայերը միշտ իրենց հողէն դուրս գրականութիւն ստեղծած են»

«Սփիւռքահայ գրականութեան վերջին փուլը 1980-90ականներուն էր, երբ գրողներու առաջին սերունդը անհետացաւ, երկրորդ սերունդը ձեւաւորուեցաւ գլխաւորապէս Միջին Արեւելքի՝ Սուրիոյ եւ Լիբանանի մէջ: Սակայն Լիբանանի պատերազմէն ետք, Միջին Արեւելքի քաղաքական խառնակութեան հետեւանքով, գրողները տարբեր ուղղութիւններով հեռացան», «Հայ Ձայն»ի հետ զրոյցի մը ընթացքին նշեց սփիւռքահայ նշանաւոր գրող, գրաքննադատ Գրիգոր Պըլտեան՝ խօսելով սփիւռքահայ գրականութեան ներկայ խնդիրներուն ու անոր դիմաց ծառացած մարտահրաւէրներուն մասին:

24.7.17

Ռաբիսը

ՄԵԼԱՆԻԱ ԲԱԴԱԼԵԱՆ
 
Մայթերին մեքենաների քանակը անցորդների համար դժուարացնում է հանգիստ քայլելը, փողոցի՝ իրենց բաժին հասնող մասը չի բաւարարում, ստիպուած մի կերպ անցնում ես դրանց արանքներով: Շոգը քաղաքի անհանգիստ ու փնթի առօրեան ավելի է ընդգծում: Մի կողմից ջուր է մայթերով հոսում՝ ոչ մէկին չի հետաքրքրում, օրեր շարունակ ջուրը գնում է,- ցեխաջրերը պիտի զգոյշ շրջանցես, միւս կողմից՝ ճանապարհին դէս ու դէն շաղ տուած աղբակոյտերին ուշադրութիւն պիտի չդարձնես. աչքդ, սովոր է. բայց այ շնչել այն՝ այս ամառուայ տապին, անհնար է, սրան ընտելանալ չի լինում: Յետոյ մօտենում ես վատագոյնին՝ կանգառին, երկար սպասում ես: Վերջապես յայտնւում է երթուղային տաքսին, փորձում ես նստել, խցկուելու տեղ չկայ, բայց յաջորդ 40 րոպէները եւս արեւի տակ անցկացնելու հեռանկարը աւելի վախեցնող է թւում: Երթուղայինը մի կերպ քարշ է տալիս կիսամաշ մարմինը, ուղեւորներին էլ՝ հետը: Չնայած բեռը ծանր է, բայց իւրաքանչիւր անգամ բարեխիղճ կանգառում է, ուղեւոր վերցնում. զարմանալի մոգական-առաձգական է նրա այդ փոքրիկ տարածքը: Մարդիկ կուչ եկած սեղմուել են իրար, շոգը մոռացել են, այնպէս են փարուել իրար՝ ասես վերահաս վտանգի առաջ միմեանցից փրկութիւն ակնկալելիս լինեն: Լուռ են: Յանկարծ մի երկուսը ընդվզում են՝ կանայք, ի հարկէ: Նրանք երջանիկ նստածներից են, բայց ինչի՞ վրայ են՝ ուղղակիօրէն անբարձիկ նստատեղի երկաթաձողերի վրայ են տեղ զբաղեցրել: «Բա վարորդը չի՞ տեսնում մեքենայի այս վիճակը, վաղուց արդէն այս մեքենան դէն նետելու բան է», -բողոքում են: Այդ էր պակաս, որ ուղեւորը ձայն հանի. վարորդի ջղերը տեղի են տալիս, պոռթկում է՝ «Ի՛նչ էք ձէններդ գլուխներդ գցել՝ էդ իմ գործը չի, գնացէք տէրերին բողոքէք, չէք ուզում, մի՛ նստէք»: Սովորական վիճակ. շատ երթուղայիններ են այսպէս դուրս գալիս երթուղի, մի անգամ նոյնիսկ դրանցից մէկի դուռը չէր բացւում՝ վարորդը, որ «բարեբախտօրէն» կողքին երկաթէ հաստ ձող էր պահում, դուրս եկաւ եւ ուղղակիօրէն հարուածելով դրանը՝ բացեց, այլապէս մէջն էինք մնալու:

21.7.17

Armenian Higher Education in the European Higher Education Area

Tatevik Gharibyan
 
After regaining independence in 1991 following the collapse of the Soviet Union, Armenian higher education began to re-establish independence and autonomy. With new freedoms, large numbers of private higher education institutions called themselves universities and grew like mushrooms, possible due to the fact that there were no regulations or principles in place to determine university status or control expansion. Changes have taken place in the public sector as well. Pioneers within the public universities redesigned the system from one-cycle programs to two-cycle bachelor and master level programs in alignment with other major systems in the world.
The Republic of Armenia is one of the 48 countries that joined the European Higher Education Area (EHEA) and the Bologna Process by signing the Bergen Communiqué in 2005. Armenia has since implemented most of the initiatives agreed on by the ministers of education of the member states. It hosted the Secretariat of the Bologna Follow-up Group from 2012 to 2015, followed by the Ministerial Conference and the Fourth Bologna Policy Forum in 2015. Today Armenia is trying to implement a new vision for its higher education system while pursuing the goals of the EHEA agreed on in the 2015 Yerevan Ministerial Communiqué.

20.7.17

Արամ Մանուկեանը Հանրապետութեան հրապարակին պիտի մօտենա՞յ



ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան 100-ամեակը առիթ պիտի ըլլայ արժեւորումներու եւ վերարժեւորումներու, որոնք մաղթելի է, որ զգացական-ենթակայական դաշտէն անդին անցնին (յուզական տարրի օգտագործումն ու շահագործումը պէտք է անխուսափելի համարել) եւ մնայուն նպաստ մը բերեն պատմական այդ վճռորոշ իրադարձութեան աւելի ճիշդ ընկալումին, յատկապէս հանրութեան կողմէ։
Անհրաժեշտ կը դառնայ կարգ մը էական հարցականներու պատասխանը գտնել։ Արդեօք թաղումը պիտի կատարուի՞ հարիւրամեակի մը ընթացքին մեր հանրային կեանքը թունաւորող քաղաքական վիճաբանութիւններուն ու խծբծանքներուն, յամեցող հատուածական հաշուեյարդարի փորձերուն ու կիրքերուն։ Արդեօք պատմագիտական լուրջ հետազօտութիւնն ու վիճարկումը պիտի դառնա՞ն պատմական դէպքին առաջնահերթ սեփականատէրը։ Արդեօք ծագման խորհրդանշող պահը՝ «Մայիս 28-ը», պիտի սկսի՞ արմատաւորուիլ հասարակական մտքին մէջ իբրեւ երեք բախտորոշ ճակատամարտերուն եւ անկախութեան յայտարարութեան ամբողջութիւնը։

19.7.17

Armenia’s National Gallery: Heat, Dust and Sunlight Threaten Valuable Artworks

Hrant Galstyan
 
More than 25,000 local and international artworks are stored in the National Gallery of Armenia, located in Yerevan.
The collection of paintings includes works by Hakob Hovnatanyan, Vardges Surenyants, Martiros Saryan, Ivan Aivazovsky, Ilya Repin, Tintoretto, Rubens and Jan van Goyen. Experts claim that most of these pictures, some centuries-old, are in danger.
The gallery’s halls lack the required temperature and humidity, and the images are exposed to ultraviolet rays and dust.
The administration of the gallery and the Ministry of Culture acknowledge the problem, but even the fate of the gallery building is uncertain.

18.7.17

Ի՞նչ է տեղի ունեցել ապրիլեան քառօրեայ պատերազմի ժամանակ. նոր մանրամասներ ու փաստեր

Արցախի Հանրապետութեան պաշտպանութեան բանակի մամուլի խօսնակ Սենոր Հասրաթեանը արձագանգած է Ատրպէյճանի Պաշտպանութեան նախարար Զաքիր Հասանովի հարցազրոյցին եւ նոր մանրամասներ ներկայացուցած՝ ապրիլեան պատերազմի մասին, իր Դիմագիրքի էջին մէջ.
«Երէկ [Հինգշաբթի, 13 Յուլիս] Ադրբեջանի Պաշտպանութեան նախարար Զ. Հասանովը ռուսական "ՌԻԱ Նովոստի" լրատուական գործակալութեանը տուած հարցազրոյցում, բացի այլ հարցերից, անդրադարձել է նաեւ 2016թ. չորսօրեայ առճակատմանը եւ, հարեւան կոչուող երկրի ագիտպրոպին յարիր "ճարպկութեամբ", փորձել կատարուածը միջազգային հանրութեանը ներկայացնել այնպէս, ինչպէս ընդունուած է իրենց մօտ, այսինքն՝ ամէն ինչ մատուցել գլխիվայր:

17.7.17

«Զանգակ»-ի աշխատակից. «Կարճ ժամանակում թարգմանել ենք հայերէն տարբերակ չունեցող 100-ից աւելի գրքեր»

«2012-13 թթ. "Զանգակ" հրատարակչութիւնը աւելի լայն ու ընդգրկուն կերպով նախաձեռնեց թարգմանական գրականութեան հրատարակումը՝ ներառելով բազմաբովանդակ գրականութեան հեղինակների, եւ այդ ընթացքում արդէն թարգմանուել են տարբեր ժամանակաշրջաններ եւ գրական ժանրեր, ուղղութիւններ ներկայացնող 100-ից աւելի հեղինակներ»,- «Հայ ձայնի» հետ զրոյցում նշեց «Զանգակ» հրատարակչութեան թարգմանական ծրագրերի համակարգող Արթուր Մեսրոպեանը:

14.7.17

The Bird Has Flown: Sevan Nişanyan Escapes from Prison

Sevan Nişanyan, a Turkish intellectual of Armenian origin who was imprisoned on Dec. 2, 2014, for “construction infractions,” announced in a tweet on Friday that he had escaped from prison.
“The bird has flown. Wish the same for 80 million left behind,” said Nişanyan in his Twitter message sent today.

An Interview with Dr. Jacobs on Genocide in the Ottoman Empire

George N. Shirinian

Dr. Steven Leonard Jacobs holds the Aaron Aronov Endowed Chair of Judaic Studies and is Associate Professor of Religious Studies at the University of Alabama-Tuscaloosa. An ordained rabbi, Professor Jacobs is a specialist on the Holocaust and Genocide, Biblical Studies, Jewish-Jewish Christian Relations, and is one of the foremost authorities on Raphael Lemkin (1900-1959), who coined the term “genocide” and devoted his life to the enactment of an international law on the punishment and prevention of genocide.
Among his numerous publications, Prof. Jacobs is the author of the chapter entitled, “Lemkin on Three Genocides: Comparing His Writings on the Armenian, Assyrian, and Greek Genocides,” in the recently published book, Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians, and Greeks 1913-1923, edited by George N. Shirinian (New York and Oxford: Berghahn Books, 2017, published in association with The Asia Minor and Pontos Hellenic Research Center and The Zoryan Institute).

12.7.17

Peter Guekguezian: Armenian Jeopardy! Champion and Champion of Languages

 Shamiram Barooshian

“On June 17, 1929, this airline’s first passenger flight left Dallas, making stops at Shreveport, Monroe, and Jackson. Thirty seconds, good luck,” says Jeopardy! host, Alex Trebek. Then the music starts: that ubiquitous tune signaling impatience, waiting and mounting pressure.
Peter Guekguezian is one of the contestants on the June 19th broadcast of the popular game show. Guekguezian is a linguist from Fresno, Calif., and a defending Jeopardy! champion, having won $18,401 on the previous show. This time, he is up against a history instructor from Tucson, Ariz. and a writer from Brooklyn, N.Y., whose score going into Final Jeopardy! is almost double.
Guekguezian feels the pressure and writes, “Southwest.”

11.7.17

The Armenian Who Helped Create Today’s Turkish Language

Uzay Bulut
 
“Turkey’s president wants to purge Western words from its language,” reported The Economist on June 15.
[Recep Tayyip Erdoğan’s] latest purge has a more abstract target. Mr. Erdoğan wants to rid Turkish of unsightly Western loan-words. Turkey faces a mortal threat from foreign “affectations”, Mr. Erdoğan declared on May 23rd. “Where do attacks against cultures and civilisations begin? With language.” Mr. Erdoğan started by ordering the word “arena”, which reminded him of ancient Roman depravity, removed from sports venues across the country.

10.7.17

Golden Apricot Festival Kicks Off Amid Censorship Allegations

Opening ceremonies for the 14th annual Golden Apricot International Film Festival (Yerevan) were held on Sunday, July 9, kicking off this year’s festival amid controversy stemming from the organizers’ decision to cancel an off-competition screening of 40 films showcasing work of filmmakers from around the world, with some accusing organizers of censorship.
Filmmakers who had submitted their work to be screened in an off-competition program entitled, “Armenians: Internal And External Views,” were informed Friday through an email from Golden Apricot organizers that the screening of the entire slate of films was cancelled, without elaborating on a reason for this decision.

9.7.17

Հարցազրոյց UCLA համալսարանի հայագիտական ամպիոնի դասախօս Յակոբ Կիւլլիւճեանի հետ

ԺԻՐԱՅՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ


«Նոր Յառաջ» - Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնները զօրաւոր լուսարձակի տակ են։ Հայաստանի նոր կառավարութիւնը կը դիմէ սփիւռքահայ մեծ կազմակերպութիւններուն՝ Բարեգործականին, IdeA-ին, Ամերիկայի Հայկական Համագումարին, մեծահարուստներու... անոնց նեցուկը ապահովելու համար։ Տնտեսականէն անդին դուք ինչպէ՞ս կը գնահատէք Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնները կրթական ու մշակութային բնագաւառներուն մէջ։
Յակոբ Կիւլլիւճեան - Տալիքս միայն տպաւորութիւններ են, որոնք չեն հիմնաւորուած ցանկագրուած տուեալներով։ Տպաւորութիւն մը սակայն ընդհանրապէս ցուցանիշ է առկայ իրականութեան մը։ Հայաստան-Սփիւռք կրթական ու մշակութային յարաբերութիւններու գաղափարն իսկ մտքիս մէջ կը յառաջացնէ ապշութիւն՝ գրեթէ չնաշխարհիկ բանի մը յիշատակման պէս։ Խօսքս կը վերաբերի պաշտօնական յարաբերութիւններու, որոնք սահմանափակուած կը թուին ըլլալ արժանաւորներու թէ այլոց տրուող առատ շքանշաններու։ Մնացեալ կապերը ընդհանրապէս ոչ-պետական մակարդակի վրայ են ու հետզհետէ աւելի աշխոյժ կը թուին ըլլալ։ Մէկ կողմէ կան Հայաստանի աւանդական գիտական ու կրթական հաստատութիւններու նախաձեռնութիւնները, ուր դեռ կը յամենայ հին սովորութիւնը, օրինակ՝ գիտաժողովներու մասնակցութեան միջազգային հրաւէր ուղարկելու ձեռնարկի թուականէն երկու շաբաթ առաջ։ Միւս կողմէ, սակայն, մեծ կենսունակութիւն կ՚ապրին մասնաւոր խմբաւորումներու եւ անհատներու կողմէ յառաջ մղուած ձեռնարկները։

7.7.17

Հայապահ… պա՛հ… պա՛հ... պա՛հ…

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ

Բաւական մը ազատ ժամանակ ունէի վերջերս. ուզեցի զայն արժեւորել ազգային, հայանպաստ, օգտաբեր աշխատանքով մը։ Արդէն եթէ աշխատանք մը հայանպաստ կամ ազ­գա­յին չէ, ու­րեմն խիստ կաս­կա­ծի տակ կ՚իյ­նայ անոր օգ­տա­բեր ըլ­լա­լու հան­գա­ման­քը, սա­կայն ասի­կա ու­րիշ նիւթ մըն է հար­կաւ։ Ին­չե­ւէ… Ի՞նչ ըրի։ Մէ­կիկ-մէ­կիկ հա­շուե­ցի բո­լոր այն ան­ձե­րը, որոնք շքան­շան ստա­ցած են հա­յապահ­պա­նու­թեան գոր­ծին ներդրած իրենց աւան­դին հա­մար։ Ար­դիւնքնե­րը ան­հա­ւատա­լի՜ էին… Ու­րեմն, կրնա՞ք երե­ւակա­յել, հա­յապահ­պա­նու­թեան գոր­ծին ներդրած իրենց աւան­դին հա­մար շքան­շա­նատ­րուած ան­ձե­րուն քա­նակը կը գե­րազան­ցէ այն հա­յերուն քա­նակը, որոնք կա­րիք ու­նին պահ­պա­նու­թեան։ Այո՛, ուղղա­կի ապ­շե­ցու­ցիչ է…

5.7.17

Turkey’s oldest indigenous culture fears extinction

Ayla Jean Yackley
 
A legal battle over the ownership of dozens of churches, monasteries and other property in southeastern Turkey has embroiled one of the world’s oldest Christian communities.
Turkish authorities have seized approximately 50 properties, totaling hundreds of thousands of square meters, from the Syriac Orthodox Church on grounds their ownership deeds had lapsed, church and community leaders said.
An appeal by the fifth-century Mor Gabriel, one of the oldest working monasteries in the world, against the confiscation was rejected in May by a government commission charged with liquidating the assets.

4.7.17

«Այս գրադարանին դերը ո՛չ միայն ժառանգութիւնը պահպանել է, այլ նաեւ՝ գործել իբրեւ գիտական հաստատութիւն»

ԺԻՐԱՅՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ
 
Հարցազրոյց՝ պատմաբան, ՀԲԸՄ-ի Նուպարեան գրադարանի աւանդապահ Պորիս Աճէմեանի հետ։

«Նոր Յառաջ» - Ինչպէ՞ս դրուած են ՀԲԸՄ-ի «Նուպարեան» գրադարանի հիմերը։
Պորիս Աճէմեան - Ընդհանուր գիծերու մէջ ծանօթ ենք գրադարանի ծննդոցին, բայց անոր պատմութիւնը տակաւին չէ գրուած եւ կը պարունակէ մութ ծալքեր։ Տեղեակ ենք որ գիրքերու մեծ մասը 1920-ին գրադարան հասած է Պոլսոյ հայ մատենագիրներու նուիրատւութեան միջոցաւ, որոնք իրենց անձնական հաւաքածոները կտակած են «Նուպարեան» գրադարանին։ Գրադարանը աչքի կ՚իյնայ իր տպագիր հաւաքածոներու հարստութեամբ (աւելի քան 43.000 գիրքեր եւ 1500 անուն թերթեր եւ հանդէսներ), ինչպէս նաեւ իր տրամադրութեան տակ գտնուող կարեւոր արխիւներով։ Սակայն մենք շատ քիչ տեղեկութիւն ունինք անոնց ձեւաւորման մասին, ինչպէս է Արամ Անտոնեանի հաւաքագրած արխիւներու պարագան։ Ան առաջինն էր, որ պատասխանատուութիւնը ստանձնեց կազմակերպելու «Նուպարեան» գրադարանը՝ 1928-էն մինչեւ իր մահը՝ 1951-ին։

3.7.17

Beyond Nationalism: The Case for Engaged Patriotism on the Eve of the 100th Anniversary of Statehood

Varak Ketsemanian
Raffy Ardhaldjian
 
May 28 just passed and Armenians celebrated Republic Day—the holiday that commemorates the day when Armenia became a republic and a reference to the first modern Armenian state of 1918 since the loss of Armenian statehood in 1375.
This year marked the 99 years of independence for Armenia. While it is a small blip in our long history, it is an important milestone to critically reflect on. It was an attempt at establishing both a physical Armenian statehood and the best government possible at the time.
Since then, also in 2017, Armenia just passed through historic Parliamentary Elections that transitioned the country into a parliamentary democracy enshrined by Armenia’s new constitution. 

1.7.17

Դիմորդների թուաքանակի նուազումն ու բուհական կրթութեան այլ խնդիրների մասին

 ՍՈՒՐԷՆ Թ. ՍԱՐԳՍԵԱՆ

Իսկապէս մտահոգիչ է վերջին տարիների բուհական [բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններու] կրթութեան վիճակը եւ անընդհատ պակասող դիմորդների թուաքանակը: Վիճակագրական, պաշտօնական ու ոչ պաշտօնական թուեր չեմ վկայակոչի, առանց դրանց էլ բոլորի համար ցաւալի այդ իրողութիւնը տեսանելի է: Միայն թէ այս տարի հարցն իր ամբողջ ծաւալով ընկալուեց եւ, որ աւելի տխուր է, գալիք տարում դիմորդների աննախադէպ փոքր թուաքանակն այսօր իսկ անհանգստացնում է բոլոր բուհերի ղեկավարներին ու պրոֆեսորա-դասախօսական անձնակազմին: Բոլորին անհանգստացնում է մէկ հարց. ի՞նչ է լինելու վաղը:

30.6.17

Plight of Armenians in Crisis-Plagued Venezuela

Lori Sinanian
Zohrab Kevorkian emigrated from Aleppo to Venezuela in 1955, and raised a family in a small town called Cumana. Many immigrated to Venezuela and settled their part of a small Armenian community, starting a movement of Armenians from the Middle East to South America.
Can you visualize visiting a country that gives off a feeling as though it is another world once described as comparable to Sir Thomas More’s ‘Utopia.’ Now, envision ‘the perfect imaginary world’ that no longer is a ‘perfect imaginary world.’ How could a perfect world all of a sudden not be? The term ‘perfect’ contradicts itself, and means nothing without further explanation.

29.6.17

Turkish Scholars in the U.S. Face a Difficult Decision on Speaking Out



 Nell Gluckman

Henri J. Barkey, a Turkish professor of international relations at Lehigh University, will no longer board a flight that passes over the country where he was born, let alone land there, out of fear that he’ll be arrested. He doesn’t speak to anyone in Turkey because he’s worried they’ll face repercussions for associating with him.
“Only the people who have decided to live here permanently and know they can't go back can open their mouth.”
Mr. Barkey, who is also director of the Middle East program at the Woodrow Wilson International Center for Scholars, has taken those precautions since he was accused of helping to plot an attempted coup last July that failed to overturn the government of Turkey’s president, Recep Tayyip Erdogan.
Though he may never return to Turkey, Mr. Barkey, who is also an American citizen, has decided to continue to voice his criticism of the government there. He has written op-eds about Turkish politics and the accusations against him in The Washington Post and The New York Times and has remained active on Twitter.

For Turkey's youngest Jews, ancestral tongue fading away

Nazlan Ertan
 
For the young generation of Sephardic Jews in Turkey, their ancestral tongue, Ladino, is just a few words for Grandma's cuisine, a line or two from old songs and some snappy insults.
UNESCO considers Ladino, also known as Judeo-Spanish or Judezmo, a severely endangered language. In Turkey, it is spoken by only about 10,000 people, mostly around Istanbul and Izmir. Other Ladino-speaking communities in Greece and North Africa have also diminished, according to the Unesco Atlas. Israel has declared Ladino endangered as well, and has established a National Authority for the Ladino language and culture.

26.6.17

Դասագիրքերու շարքի մը մասին



ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

«Պայքար»-ի 7 Մայիսի խմբագրականը՝ «Մեր կրթական կեանքի հեռանկարները» խորագրով, նուիրուած էր ամերիկահայ կրթական գործի քննակումին։ Ան բաւական իրապաշտ ու իրազեկ կերպով, երբեմն՝ առանց բառեր ծամծմելու, ներկայացուցած է մեր համայնքի կրթական գործունէութեան հիմնական գծերը, շեշտը դնելով նաեւ հետեւեալ վէրքին վրայ. 
«Քառորդ դար մը առաջ հայ դպրոցը մամուլի եւ ազգային խօսակցութեանց մէջ հրատապ նիւթ մըն էր։ Այսօր ընդհանուր լռութիւն մը եւ անտարբերութիւն կը տիրէ, հակառակ որ հայ կրթական կեանքը աւելի տագնապալի հանգրուանի մը հասած է»։  

25.6.17

Կիրակնօրեայ զրոյցներ



ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ
 Որ եւ թէ ստորադասական մեկնական շաղկապներ
1. Ասոնք հայերէնի ամէնէն աւելի օգտագործուող ստորադասական շաղկապներն են.  գրեթէ կարելի չէ խօսք  կազմել առանց ասոնցմէ մէկին կամ միւսին անխուսափելի գործածութեան: Իսկ այս գործածութիւնը ունի իր օրէնքները, որոնք հետզհետէ աւելի  կ’անտեսուին  նոր,-- եւ ոչ միայն նոր,-- սերունդներուն կողմէ: 

23.6.17

Gonzalo Urriolabeitia: “La comunidad armenia de Argentina es un órgano vital que contribuye muchísimo a la relación bilateral”


Alex Hadjian

El embajador de Armenia en Argentina, Gonzalo Urriolabeitia, nos recibe amigablemente en su oficina de Ereván con un mate. Pero al contrario de lo que puede hacer suponer esta imagen, no es la nostalgia la que predomina en sus días allí, sino un disfrute del país y de las diferencias existentes entre ambas culturas, lo que implica una adaptación constante y un contacto intenso con la gente.

22.6.17

«Հայ ժամանակակից գրականութեանն օժանդակելու ուղիղ մեթոդն այս տարի փոխարինուել է այլ ձեւերով»

ԱՐՄԻՆԷ ՍԱՐԳՍԵԱՆ
 
Երեւանի «Իրատես» եռօրեան հարցազրոյց մը ունեցած է Հայաստանի Մշակոյթի փոխնախարար Ներսէս Տէր-Վարդանեանի հետ։ Զրոյցի նիւթը հայաստանեան գրական շուկային մէջ սպասուող եւ արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող փոփոխութիւններն են։ 

«ՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԴԵՐԱԿԱՏԱՐՈՒՄՆ ԱՅՍՏԵՂ ԿԸ ԼԻՆԻ ՇԱՏ ՆՈՒՐԲ, ՉԽԱՆԳԱՐՈՂ»
- Պետական աջակցութեան եւ այլ ծրագրերով զգալի թուով թարգմանական գրքեր են լոյս տեսնում: Տեւական ժամանակ այս դաշտը բաց է եղել: Գրքերի ընտրութիւնը, թարգմանութիւնների որակը գոհացնո՞ւմ են ընթերցողին եւ մասնագիտական շրջանակներին:
-Վերջին տարիներին ունենք այս ուղղութեամբ առաջխաղացում, եւ պետական աջակցութիւնն այստեղ մեծ դերակատարում ունի: Թարգմանական գրականութեան պետական օժանդակութիւնը ակտիւացաւ յատկապէս Երեւանը գրքի մայրաքաղաք հռչակուելուն նախորդող տարում: Տարեկան տասնեակ գրքեր են հրատարակւում: Մենք արդէն հասել ենք նրան, որ որոշ դէպքերում գրքի բնօրինակի լոյս տեսնելուց յետոյ առաջին թարգմանութիւններից մէկը հայերէնն է:

21.6.17

Armenians and Other Armenians in Turkey

Hrag Papazian
The Christian Armenian community
The number of Christian Armenian citizens of Turkey today is estimated to be between 60,000 and 70,000. More than 90% of them reside in Istanbul, where they have numerous acting churches, primary and secondary schools, and a few newspapers and periodicals. One of the most important elements in the Armenian Identity of the members of this group seems to be their allegiance to Christianity, mainly through the channel of the Armenian Apostolic Church. In fact, one might even argue that Armenianness is an ethno-religious identity for the members of this group, rather than a purely ethnic one. For many people I met and conversed with, being Armenian automatically implies being Christian. Many use the two terms interchangeably. To the question “Is he a Muslim?”, I’ve heard people answering: “No, he’s Armenian.” Others when being asked about their religion, have answered “I’m Armenian.” Some, but few, didn’t even hesitate to classify Armenianness as a religion, while many others who found that it should be counted as a national or ethnic category, have nevertheless stated that “in our case it’s difficult and even incorrect to separate the two notions from each other”.

20.6.17

Հայերէնի ուսուցման խոհեր. զրոյց հայերէնի վաստակաւոր ուսուցիչ եւ դասագիրքերու հեղինակ Յակոբ Չոլաքեանի հետ

Բագրատ Էսդուգեան- Պարոն Յակոբ Չո­լաքեան, եթէ հա­մաձայն էք, զրոյ­ցի սկսինք շատ ընդհա­նուր նիւ­թով մը հա­յախօ­սու­թեան եւ հա­­յերէ­­նի ու­­սուցման ընդհա­­նուր խնդիր­­նե­­­րուն շուրջ։ Յատ­­կա­­­պէս Սփիւռքի սահ­­մա­­­նու­­մով։
Յա­­կոբ Չո­­լաքեան- Հա­­յախօ­­սու­­թիւնը եւ հա­­յերէ­­նի ու­­սուցու­­մը մեր սփիւռքեան պատ­­մութեան սկզբնա­­կան շրջան­­նե­­­րուն ու­­նէր այն խնդիր­­նե­­­րը, որոնք այ­­սօր ու­­նինք մենք։ Այ­­լա­­­խօսու­­թիւնը տա­­րածուած էր մեր մէջ յատ­­կա­­­պէս Մեր­­ձա­­­ւոր Արե­­ւել­­քին մէջ։ Որով­­­հե­­­­­­­տեւ այդտեղ ապաս­­­տա­­­­­­­նած հա­­­յերուն մեծ մա­­­սը թրքա­­­խօս էր, քրտա­­­խօս էր, արա­­­բախօս հա­­­տուած մըն ալ կար։ Ի պա­­­տիւ մեր դպրոց­­­նե­­­­­­­րուն, 30-ական տա­­­րեթի­­­ւերուն հա­­­յախօ­­­սու­­­թիւնը դար­­­ձաւ գլխա­­­ւոր ար­­­տա­­­­­­­յայ­­­տութիւ­­­նը։ Քրտա­­­խօսու­­­թիւնը, թրքա­­­խօսու­­­թիւնը նա­­­հան­­­ջեց, դրուեցաւ տու­­­նե­­­­­­­րէն դուրս։ Պէյ­­­րութ որ գա­­­ցի խա­­­նութնե­­­րուն ցու­­­ցա­­­­­­­տախ­­­տակնե­­­րուն վրայ գրուած կ՚ըլ­­­լար «թրքե­­­րէն խօ­­­սողին հա­­­յերէն պա­­­տաս­­­խա­­­­­­­նէ»։ Ու­­­րեմն 40-ական թուական­­­նե­­­­­­­րէն վերջ հա­­­յախօ­­­սու­­­թիւնը տա­­­րածուած երե­­­ւոյթ էր Մի­­­ջին Արե­­­ւել­­­քի մէջ։ Մենք բազ­­­մա­­­­­­­թիւ յու­­­զիչ պատ­­­մութիւններ գի­­­տենք մեր դպրոց­­­նե­­­­­­­րէն, երբ հո­­­գաբար­­­ձուն մէկ բառ հա­­­յերէն չէր գի­­­տեր եւ կու գար կը հսկէր հա­­­յախօ­­­սու­­­թեան։ Բայց ժա­­­մանա­­­կի ըն­­­թացքին Սփիւռքի պայ­­­մաննե­­­րուն մէջ հետզհե­­­տէ ծա­­­ւալե­­­ցաւ այ­­­լա­­­­­­­խօսու­­­թիւնը։ Կա­­­յին այնպի­­­սի գա­­­ղութներ որոնք զրկուած էին ամե­­­նօրեայ դպրո­­­ցի հնա­­­րաւո­­­րու­­­թե­­­­­­­նէն եւ այդտեղ իշ­­­խող եղաւ օտա­­­րախօ­­­սու­­­թիւնը։ Այստեղ կ՚ու­­­զեմ բա­­­ցառել Մե­­­րտին­­­ցի հա­­­յերը, որոնք ի սկզբա­­­նէ արա­­­բախօս էին եւ չենք յա­­­ջողած անոնք հա­­­յախօս դարձնել։

19.6.17

Orwell casts his shadow on Istanbul’s culture scene

Nazlan Ertan
 
Six neon figures that light up a single wall at Istanbul’s Pera Museum make no sense until you read the title, “A Few Hours After the Revolution.” Then you realize that the neon letters duplicate the Turkish word DEVRIM (Revolution) in capital letters after the letters have been altered by anti-revolutionaries or police. In Turkey, leftists often write "devrim" on walls only to have the graffiti quickly made incomprehensible by others.   
For someone who has lived in Turkey during the left-right clashes on the streets before the 1980 military coup and, to a lesser degree, during the 2013 Gezi Park revolt in Istanbul, this distorted version of “devrim” is almost as familiar as its correct writing.

18.6.17

Հանդիպում՝ Մարկ Նշանեանի հետ



Անցնող Մայիս 29-ին «Նոր Յառաջ»-ի նախաձեռնութեամբ Փարիզի Անաքօ տափանաւուն վրայ հանդիպում մը կայացաւ Մարկ Նշանեանի հետ, վերջինիս «Պատկեր, պատում, պատմութիւն» երկհատոր գիրքի հրատարակութեան առիթով (*)։ Հայերէն լեզուով կ՚ընթանար երեկոն։ Հանդիպման բնանիւթն էր՝ վկայի եւ վերապրողի կերպարները 20-րդ դարու ֆրանսացի եւ հայ վիպագիրներու գործերուն ընդմէջէն։ Ի հարկէ պրն. Նշանեանի հրատարակած աշխատասիրութեան առաջին հատորը մենագրութիւններ կը պարունակէ ֆրանսացի գրող եւ մտաւորական Մօրիս Պլանշոյի եւ Ժորժ Պաթայլի մասին։ Իսկ երկրորդ հատորը՝ Զապէլ Եսայեանի, Գրիգոր Պըլտեանի, Շահան Շահնուրի եւ Զարեհ Որբունիի մասին։

17.6.17

Վաչէ Ատրունի. «Իմ բոլոր գրական գործերն ուղղորդուած են դէպի Սփիւռքի գոյավիճակը»

ԱՐԾՈՒԻ ԲԱԽՉԻՆԵԱՆ

Թատերագիր, արձակագիր, բեմադրիչ եւ դերասան Վաչէ Ատրունու անունը ծանօթ է Բէյրութի եւ Հալէպի, որոշ չափով էլ՝ Երեւանի թատերասէր ու գրասէր հանրութեանը եւ մասնագէտներին: Երեւանի գեղարուեստաթատերական ինստիտուտի շրջանաւարտ Վաչէ Ատրունին քառասուն տարուց աւելի է կնոջ՝ ծնունդով երեւանցի բեմադրիչ եւ դերասանուհի Լանա Քոչարեան-Ատրունիի հետ միասին նուիրուած է Մերձաւոր Արեւելքի հայալեզու թատրոնի պահպանման ու զարգացման յիրաւի դոնկիխոտեան գործին...
Իմ զրոյցը վաստակաշատ գրող-արուեստագէտի հետ իր անցած ուղու, սփիւռքահայ թատրոնի եւ գրականութեան վերաբերեալ տեղի ունեցաւ Բէյրութում, «փոքրիկ Հայաստան» անուանուող Բուրջ Համուդ թաղամասում գտնուող նրա հայրական օջախում, հայերէն եւ ռուսերէն բազմաթիւ գրքերի, հայաստանցի եւ սփիւռքահայ նկարիչներիՙ պատերից մեզ նայող գործերի շնչող ներկայութեամբ...

16.6.17

Թիւրիմացութիւններու առաջքը առնելու համար. նիւթը Հ.Յ.Դ. արխիւն Է

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ

Օրեր առաջ, Երեքշաբթի, 6 Յունիսին, Հայաստանի պետական արխիւի տնօրէն Ամատունի Վիրաբեան մամլոյ ասուլիս մը տուած է, որուն մէկ հատուածը տեղադրուած է «Հայելի» լրատու կայքին մէջ:
Ամատունի Վիրաբեան անդրադարձած է արխիւային խնդիրներու, Սփիւռքի զանազան վայրերու կամ հաստատութիւններու մէջ պահ դրուած արխիւներուն, ներառեալ` Հ.Յ.Դ. արխիւին, Պոսթըն:
Ան կ’ըսէ, թէ «տխուր իրավիճակ» կայ Սփիւռքի մէջ գոյութիւն ունեցող արխիւներուն պարագային, որովհետեւ հոն աշխատողներ չկան: «Օրինակ, Պոսթընի (այսինքն Հ.Յ.Դ.-ի- Վ.Բ.) արխիւը, իրենց բառով ըսած` փակ է, գոցուած է, բանալիով փակ է. աշխատող չունեն: Երուանդ Փամպուքեանն էր վերջին աշխատողը, որ արդէն 84 տարեկան է… տարին երկու ամիս գնում է էնտեղ, իրեն ինչ-որ պատրաստում է, ընտրում է հրատարակելու, նորից…», ապա կ’անցնի Երուսաղէմի (պատրիարքարանի) ու այլ վայրերու արխիւներուն:

15.6.17

What'd You Say?

Garen Yegparian
 
Some days ago, I read Hagop Gulludjian’s article “Atabdatzman Yev Eendegrman Oogheenerov” (Ադապտացման եւ ինտեգրման ուղիներով) in Armenian. I marveled at how well this tongue-in-cheek piece presented one aspect of the problems challenging our continued use of the Armenian language, and I felt compelled to translate it. I asked for and received the author’s permission. Of course, any errors in translation are naught but my own.

14.6.17

The Misquotation of William Saroyan

Marc A. Mamigonian
 
I have seen them carved in stone monuments, lit up on the big screen in The Promise, framed and hung on the wall outside my own office. Practically every Armenian knows them, and probably quite a few know them by heart — these, the most famous words of William Saroyan:
I should like to see any power of the world destroy this race, this small tribe of unimportant people, whose wars have all been fought and lost, whose structures have crumbled, literature is unread, music is unheard, and prayers are no more answered.  Go ahead, destroy Armenia. See if you can do it. Send them into the desert without bread or water. Burn their homes and churches. Then see if they will not laugh, sing and pray again. For when two of them meet anywhere in the world, see if they will not create a New Armenia.
These words resonate with Armenians everywhere, and not only Armenians. They have been quoted on the floor in Congress. David Mamet uses them as an epigraph in his book The Wicked Son: Anti-Semitism, Self-Hatred, and the Jews. They speak of deep yearnings and fond hopes — for the immortality of the Armenian spirit and the Armenian nation.
There is only one problem. These aren’t the words William Saroyan wrote.[1] 

Բաց նամակ Կրթութեան եւ Գիտութեան նախարար Լեւոն Մկրտչեանին

Յարգելի պարոն նախարար,
Երեւան քաղաքը հեղեղուած է ԲՈՒՀ-ական գրաւորների վաճառքով զբաղուող referat.am եւ նմանօրինակ այլ կայքերի գովազդային վահանակներով եւ յայտարարութիւններով:
Մեր այն հարցմանը, թէ ՀՀ Կրթութեան եւ Գիտութեան նախարարութիւնը ունի՞ որեւէ դիրքորոշում այդ գովազդների վերաբերեալ, նախարարութեան թէժ գիծը տուել է բացասական պատասխան՝ նկատի ունենալով, որ գովազդը չի խախտում ՀՀ օրէնքը:

11.6.17

Centennial Minus One: The Complicated Trek of May 28 in the Armenian Diaspora

Ara Sanjian
 
In exactly one year from now many Armenians across the globe will celebrate the 100th anniversary of the proclamation of an independent republic in Armenia during the final months of the First World War. Depending on when they locate the ultimate collapse of the last Armenian medieval kingdom, most Armenians will tell you that this proclamation on May 28, 1918 marked the return of an independent Armenian entity to the world political map after a hiatus of nearly six to nine centuries. They will also add that this proclamation was the most unfailing sign of the rebirth of the Armenian people, only three years after the genocide it had suffered in the Ottoman Empire.
In 2015, the government of Armenia succeeded in bringing together almost all influential organizations in the far-flung Armenian Diaspora to impressively mark and on a worldwide scale the centennial of the darkest page in modern Armenian history. Preparations for the genocide centennial had begun in earnest four years earlier – with the Armenian president establishing on April 23, 2011 a state commission to coordinate the events dedicated to the 100th commemoration of the Armenian Genocide.

7.6.17

Ոչ թէ 29.8, այլ 55%. Հայաստանում աղքատութեան ցուցանիշի սուտը

Օրերս ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայութիւնը հրապարակել է 2017 թ. առաջին եռամսեակում ՀՀ պարենային ապահովութեան եւ աղքատութեան վերաբերեալ մի զեկոյց, ըստ որի՝ ՀՀ-ում աղքատութեան մակարդակը կազմում է 29,8%: Սա նշանակում է, որ Հայաստանում մօտ 900 հազար մարդ աղքատ է, որից մօտ 300 հազարը շատ աղքատ, իսկ մօտ 60 հազարը՝ ծայրայեղ աղքատ: Այսուամենայնիւ, ՀՀ բնակչութեան լայն շերտերում առկայ կենսապայմանները մեզ ստիպում են որոշակի կասկածամտութեամբ մօտենալ անգամ այս բարձր ցուցանիշին:

6.6.17

Բաթումից մի՛ ամաչէք

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ

Հայաստանը եւ Սփիւռքը պատրաստւում են պետականօրեն նշել Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրման 100-ամեակը, սակայն հետեւողականօրէն խուսափում են յիշատակել դիւանագիտական առաջին փաստաթուղթը՝ Բաթումի պայմանագիրը, որն առաջին միջպետական փաստաթուղթն է հայերի եւ թուրքերի միջեւ որպէս պետութիւններ։
1918 թ․ Յունիսի 4-ին Բաթումում օսմանեան կայսերական կառավարութիւնը՝ ի դէմս պատուիրակներ Խալիլի ու Վեհիբի, եւ Հայաստանի Հանրապետութեան պատուիրակները՝ ի դէմս Ալեքսանդր Խատիսեանի, Յովհաննես Քաջազնունու եւ Միքայէլ Պապաջանեանի, ստորագրեցին հաշտութեան եւ բարեկամութեան պայմանագիր։

3.6.17

Ադապտացման եւ ինտեգրման ուղիներով*

Յ. ԿԻՒԼԼԻՒՃԵԱՆ

Մեծապէս պոզիտիվ կայքի մը հանդիպեցայ վերջերս համացանցի հայկական անկիւններուն մէջ: «Սփիւռքի հետազօտութիւնների բաժին»ը (diasporastudies.am)  (չ՛ըսեր՝ ո՞ր ինստիտուտի կամ ասոցիացիայի) մեծ ակտիվութիւն ցուցաբերած է ըստ երեւոյթին վերջին տարիներուն: Առաջին գործունէութիւնը վերնագրուած է «Սիրիայից Հայաստան ներգաղթած հայերի ադապտացման եւ ինտեգրման խնդիրների լուծման ուղիները»:
Վերնագրին տակ կայ «Language Undefined» արձանագրութիւնը, որ մեծ մտատանջութեան մէջ ձգեց զիս՝ քանի որ յայտնի է թէ հոն տրուած լեզուն գեղեցիկ հայերէն մըն է, հոգ չէ թէ ադապտացուած եւ ինտեգրուած ըլլայ գլոբալիզացեալ մեր աշխարհի դոմինանտ լեզուին: Զարմանալի էր, որ վերնագիրը հրաժարած էր մաքուր հայերէնով ըսելու՝ «պրոբլեմների լուծման ուղիները»: Բառարանը շուտով օգնեց ինծի հասկնալու «խնդիր»ի նշանակութիւնը:

14.5.17

Շարունակել աւանդութիւնը...

Պոլսոյ պատ­րիար­քա­կան ընտ­րեալ-տե­ղա­պահ Տ. Գա­րե­գին արք. Պեք­ճեան, որ կը գտնուի Մայր Ա­թոռ Սուրբ Էջ­միած­նի մէջ, Հա­յաս­տա­նի զան­գուա­ծա­յին լրա­տուու­թեան մի­ջոց­նե­րուն մէջ հան­դէս կու գայ զա­նա­զան յայ­տա­րա­րու­թիւն­նե­րով՝ Պոլ­սոյ աթո­ռի առ­կայ հար­ցե­րուն շուրջ։ 11 Մայիսի երեկոյեան, ան հիւ­րըն­կա­լուե­ցաւ «Շանթ» հե­ռուս­տա­կա­յա­նի «Հե­ռան­կար» հա­ղոր­դա­շա­րի ըն­թաց­քին՝ պա­տաս­խա­նե­լով յայտ­նի լրագ­րող-հրա­պա­րա­կա­գիր Ա­րամ Աբ­րա­հա­մեա­նի հար­ցում­նե­րուն։ Ստորեւ կը ներկայացնենք Նորին Սրբազնութեան յայտարարութիւնները՝ «Ժամանակ»ի Երեւա­նի աշ­խա­տա­կից Ա­նուշ Թրուան­ցի կող­մէ կա­տա­րուած սղագ­րու­թեան հի­մամբ։ Սղագրութիւնը պահած է խօսակցական ոճն ու շեշտադրումները, Ա. Աբրահամեանի հարցումները արեւմտահայերէնի վերածելով։ 

13.5.17

Նամակ երկրէն. Ո՞րն է մեր առաջնահերթութիւնը

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ
 
Մօտաւորապէս երկու տարի առաջ, երբ ամբողջ ազգով Ցեղասպանութեան 100-ամեակը նշելու կը պատրաստուէինք, Դիմատետրի էջիս վրայ կատարեցի անգլերէն հետեւեալ արձանագրութիւնը.

12.5.17

Անդրադարձ եւ ճշդում

Յ. ԾՈՒԼԻԿԵԱՆ
«Ազգ»-ի Ապրիլի 7-ի մշակութային յաւելուածում (էջ Բ) տպագրուած «Խորտակուած անուրջները՝ արտակարգ գիրք» տեղեկատուութեանը անդրադառնալով եւ «պարզապէս անտեղեակ ընթերցողը լուսաբանելու» միտումով Ֆրէզնոյի Հայագիտական Ուսումնասիրութիւնների Ընկերութեան (ՀՈՒԸ) փոխնախագահ Վարդան Մատթէոսեանը մեր ուշադրութիւնը հրաւիրում է այն փաստի վրայ, որ ՀՈՒԸ-ն «նոր կազմակերպութիւն մը չէ, այլ հիմնուած է 1974-ին հինգ հայագէտներու՝ Ռիչըրտ Յովհաննէսեանի, Աւետիս Սանճեանի, Տիգրան Գույումճեանի, Ռոպերթ Թոմսընի եւ Նինա Կարսոյեանի կողմէ... եւ 1984-էն ի վեր կը հրատարակէ իր հայագիտական հանդէսը՝ «Journal of the Society for Armenian Studies» անունով: Ներկայ նախագահը Պարլօ Տէր-Մկրտիչեանն է»:

Փակենք, որ բիւջէ լցնենք

ՆԱՅԻՐ ԵԱՆ
 
Մեր մտաւորականները վրդովուած են ու հիասթափուած. կառավարութեան շրջանակներում խօսակցութիւններ են պտտւում, թէ նոյն հայրենի կառաւորութեանն առընթեր Լեզուի պետական տեսչութիւնը փակուելու է: Պատճառների մասին միայն ենթադրութիւններ կանՙ անիմաստ կառոյց է, ոչ մի գործառոյթ չի իրականացնում, պետբիւջէից իզուր փող է յատկացւում տեսչութիւնը պահելու համար եւ այլն, եւ այլն: Հիմքերն, ամէն դէպքում, փող խնայելուն են միտուած: