Արքմենիկ Նիկողոսեան․ «Մեր երկրում ընթերցասէրներ կան»

Ընթերցասէրների շրջանակում մեր օրերում գերակշռող թիւ են կազմում 18-ից 35 տարեկան երիտասարդները: Ամենաընթերցուող ժամանակակից գրողներից են Լեւոն Խեչոյեանը, Գուրգէն Խանջեանը, Յովիկ Չարխչեանը, Արամ Պաչեանը, Հրաչեայ Սարիբէկեանը, Գրիգը եւ այլք:

Արքմենիկ Նիկողոսեան. «Չարենցի, Բակունցի, Թոթովենցի դահիճները չպէտք է ներկայացուեն լուսապսակի ներքոյ»

Թէեւ անցել է աւելի քան 70 տարի, սակայն ստալինեան բռնութիւնների եւ հայ մտաւորականների սպանդի շրջանը լիովին բացայայտուած չէ. դատապարտուել են արարքները, սակայն ողբերգական իրադարձութիւնների մեղսակիցներն իրենց արժանի գնահատականը չեն ստացել:

Վերջին շրջանում գրականագէտները շատ են խօսում այն մասին, որ պէտք է վերարժեւորել այն, ինչ տեղի ունեցաւ 1937 թուականին: Նրանց թւում է գրաքննադատ Արքմենիկ Նիկողոսեանը:

«Երեւան քաղաքի ամսագիր» (. . . եւ անձնագիր հարազատ)

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՔԻՒՐՔՃԵԱՆ

Հայրենի գրա­վաճա­ռանոց­նե­րու մէջ չէ հա­ւանօ­րէն, ոչ ալ մա­նաւանդ՝ մա­տենա­դարան-գրա­դարան­նե­րու, որ հան­դի­պած պի­տի ըլ­լաք այս հրա­տարա­կու­թեան։ Ինչպէս ես, դուք ալ կրնաք զայն տե­սած ըլ­լալ (թե­րեւս), բայց նուազ «պատ­կա­ռելի» վայ­րե­րու մէջ - կեդ­րո­նի բա­նուկ սրճա­րան­ներ, հան­րա­խանութնե­րու գան­ձարկղեր, հիւ­րա­նոց­նե­րու ընդունելութեան գրա­սեղան­ներ...։

Իր էջա­չափը, թապ­լոյիտի մօ­տեցող, այ­սինքն տա­րածուն։ Շա­պիկը՝ գու­նա­գեղ-նկարազարդ։ Ընդ­հա­նուր երե­ւոյ­թը՝ գո­վազ­դա­յին մա­մու­լի։ Այս բո­լորը կրնան թե­լադ­րած ըլ­լալ թեթեւու­թեան, անլրջու­թեան նախ­նա­կան տպա­ւորու­թիւն, որ նոյ­նիսկ հաս­տա­տուիլ կը թուի հապ­ճեպ նա­յուած­քով մը առա­ջին էջե­րուն - ոչ-աւան­դա­կան էջադ­րում, ինքնա­տիպ գո­վազդներ, տեղ-տեղ՝ երե­ւանեան ժո­ղովրդա­կան լե­զուի ցու­ցա­կան ներ­կա­յու­թիւն...։

Առանց դեռ մոռ­նա­լու փաս­տը, որ «Երե­ւան (քա­ղաքի ամ­սա­գիր)»ը «տա­րած­ւում է անվճար», ինչպէս կը ճշդէ շա­պիկին ներ­քե­ւի մա­սը զար­դա­րող պի­տակը, թեր­թի «ապրանքա­յին» ինքնու­թիւնը ճշդող ցպի­կաւոր ծած­կա­նիշին՝ քո­տին կող­քին։

2014ին՝ վերջին տարիներուն հետ բաղդատելով, մեծ քանակութեամբ գիրք տպուած է Հայաստանի մէջ

Գրականագէտ Արքմենիկ Նիկողոսեան 2014 տարին կարեւոր նկատած է առաջին հերթին գրահրատարակչական ոլորտին մէջ արձանագրուած արդիւնաւէտ գործունէութեան համար: Ան այս մասին խօսած է «Հայոց Աշխարհ»ի թղթակից Ռուսլան Թաթոյեանի հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին։

«Չեմ կարծում, որ Մահարին այն գրողն է, որ դռնէ դուռ ընկնէի»

Գուրգէն Մահարին ամբողջական կը ներկայանայ հայ ընթերցողին

Հայաստանեան գրահրատարակչութեան պատմութեան մէջ առաջին անգամ հրատարակուել է Գուրգէն Մահարու երկերի լիակատար ժողովածուի (15 հատոր) առաջին գիրքը: Հրատարակիչը ոչ թէ պետական ընկերութիւն է, այլ մասնաւոր «Անտարես» հրատարակչութիւնը (նախագահ` Արմէն Մարտիրոսեան): Այս մասին «Առաւօտ»ին յայտնեց գրականագէտ Արքմենիկ Նիկողոսեանը: Նա տեղեկացրեց, որ նախկինում այս գործընթացն իրականացրել են ՀՀ ակադեմիական հաստատութիւնները, մասնաւորապէս` Գրականութեան Իինստիտուտը: Մեր զրուցակիցը յաւելեց, թէ սկսած խորհրդային տարիներից, Գրականութեան Ինստիտուտը հրատարակել է Թումանեանի, Վարուժանի, Նալբանդեանի եւ մեր միւս դասական հեղինակների երկերի լիակատար ժողովածուները, նշելով, որ նախկինում տարեկան լոյս էր տեսնում ընդամէնը մէկ հատոր, որի վրայ աշխատում էր շուրջ 10 գիտաշխատող: Արքմենիկ Նիկողոսեանը յատուկ շեշտեց, թէ Մահարու ժողովածուն իրականացուել է գրողի որդու` Գրիգոր Աճէմեանի աշխատասիրութեան շնորհիւ: «Հայ դասականների նման հիմնարար ձեռնարկների հրատարակման համար պէտք է աջակցութիւն, առաջին հերթին` Մշակոյթի նախարարութեան, շահագրգիռ կազմակերպութիւնների եւ անհատների կողմից: Չէ՞ որ նման ժողովածուները անհրաժեշտ են մեր երկրի մշակութային, գիտական դաշտի յառաջընթացի համար»,- ասաց գրականագէտը: Անդրադառնալով հրատարակուած առաջին հատորին, Արքմենիկ Նիկողոսեանը յայտնեց, որ այն ընդգրկում է Մահարու 1916-1969թթ. գրած բանաստեղծութիւնները, նաեւ անտիպ, որոնք ուղեկցւում են մեկնաբանութիւններով ու ծանօթագրութիւններով:

Գրահրատարակչական դաշտում յառաջընթաց՝ 2013 թուականին

ՄԱՆԱՆԱ ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ (*)

Ամփոփելով 2013 թ. գրահրատարակչական աշխատանքները, հարկ է նշել, որ ակտիւ են եղել «Անտարես», «Զանգակ 97», «Սարգիս Խաչենց», «Էդիթ պրինտ» հրատարակչութիւնները:

Իսկ «Անտարես» հրատարակչութեան գլխաւոր խմբագիր, գրականագէտ Արքմենիկ Նիկողոսեանն երէկ [Դեկտեմբեր 26] լրագրողների հետ հանդիպմանը անդրադառնալով իրենց հրատարակչութեան 2013 թ. գործունէութեանը, նշեց, որ այս տարի մեծ թուով արդի գրողների գրքեր է հրատարակել` Մանէ Գրիգորեանի, Ռուզաննա Ոսկանեանի ժողովածուները, իսկ մի քանի օրից լոյս կը տեսնի Կարեն Անտաշեանի նոր ժողովածուն, որին շատերը անհամբերութեամբ են սպասում:

Արքմենիկ Նիկողոսեան. «Գրաքննադատի խօսքը երկխօսութեան չի վերածւում»

Կարինէ ԽՈԴԻԿԵԱՆ – Երբ յաճախակի են դառնում «ժամանակակից գրականութիւն չկայ», «կարդալու բան չկայ», «լաւ գրող չկայ», իսկ ոմանք սկսում են մատների վրայ հաշուել, իրենց կարծիքով, իսկական գրողներին, չէ՞ք կարծում, որ թէկուզ չափազանցուած, բայց ինչ-որ տագնապ կայ: Գուցէ ժամանակակից գրականութիւնը իրօ՞ք յայտնուել է հոգեւոր լուսանցքում: