Հարցազրոյց Փարիզի Կրօնական Ընկերակցութեան վարչութեան ատենապետ Գեղամ Թորոսեանի հետ

«Նոր Յառաջ».- Քանի՞ տարիէ ի վեր եկեղեցւոյ կը ծառայէք։

Գեղամ Թորոսեան.- Փարիզ ծնած եւ մկրտուած եմ։ 1949ին, երբ եկեղեցւոյ յարկին տակ հայերէնի դասընթաց մը սկսաւ՝ Տէր Ադդէ Փայլակեան քահանայի միջոցով, պրն. Սեդրակ Գարակէօզեանի եւ տիկին Յասմիկ Քիւթնէրեանի օրօք, հոն արդէն հայերէն գրել-կարդալ սորվեցայ։ Այնուհետեւ, զինուորական ծառայութենէս ետք, 1956-57 տարիներէն սկսեալ շուրջ 30 տարի տեղւոյն Արա Պարթեւեանի եկեղեցական երգչախումբին մաս  կազմեցի։ 70-ական թուականներուն Սերովբէ Սրբազան Հօր առաջարկով եկեղեցւոյ հոգաբարձութեան անդամակցեցայ եւ այդ ուղղութեամբ շարունակեցի եկեղեցական ծառայութիւնս։ 1989ին նոյն հոգաբարձութեան ատենապետ ընտրուեցայ, աւելի ուշ՝ վարչութեան, նաեւ աւելի վերջը՝ օրուան Կրօնական Ընկերակցութեան —որ կը համախմբէր փարիզեան չորս եկեղեցիներ՝ Փարիզ, Ալֆորվիլ, Առնուվիլ եւ Իսի— պատգամաւոր, ապա 1996-էն սկսեալ՝ նոյն Ընկերակցութեան Պատգամաւորական Ժողովի ատենապետ մինչեւ 2005, երբ չընդունեցի վերընտրուիլ։

Նորվան արք. Զաքարեան եւ Թեմական Խորհուրդին ճշմարտութիւնը խոստովանելու վախը

Ժ.Չ.

Մին­չեւ Հոկ­տեմբե­ր 19ի Թե­մական Պատ­գա­մաւո­րական Ժո­ղովի (ԹՊԺ) նիս­տը, Նոր­վան Սրբա­զանին հրա­ժարա­կանին պատճառը կը ներ­կա­յացուէր իբր անձնա­պէս նուաս­տա­ցու­մը Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գա­րեգին Բ.ի կող­մէ։ Ոչ ոք հար­ցա­կանի կ՚են­թարկէր Թե­մական Խոր­հուրդի (ԹԽ) կրա­ւորա­կանու­թիւնը այս խնդրին կա­պակ­ցութեամբ։ Սա­կայն ահա՛ Սրբա­զանը ի՛նքը վերջապէս հար­ցը կ՚ար­ծարծէ իր հրա­ժեշ­տի պա­հուն ու զար­մանք կը յայտնէ ԹԽ-ի անդամներու «ճշմար­տութեան խոս­տո­վանու­թենէն խու­սա­փու­մէն». կը մէջ­բե­րենք՝ «Ո՛չ ցա­սում, ո՛չ գան­գատ, բայց սա­կաւիկ մը այս վեր­ջերս զար­մա­ցած եմ ի տես Թե­մական Խորհուրդի կե­ցուած­քին՝ Տէր Վա­չէի դրա­մական հար­ցե­րուն վե­րաբե­րեալ։ …Տէր Վա­չէն Ամերիկա­հայոց հե­ռատե­սիլէն ելոյթ կ՚ու­նե­նայ, Սար­գիս Պե­տոյեան Nouvelle d'Arménie-ի մէջ Տէր Հօր պա­հակու­թեան մա­սին ան­ճիշդ տե­ղեկու­թիւններ կը հա­ղոր­դէ, Խորհրդի ան­դամնե­րէն ո՛չ մէ­կը կ՚ար­ձա­գան­գէ, սրբագ­րե­լու պա­տաս­խա­նատ­ուութիւ­նը չի ստանձներ, միւս կող­մէ անտե­ղի դի­ւանա­գիտա­կան զգու­շա­ւորու­թիւն մը կը ցու­ցա­բերէ, խու­սա­փելու հա­մար ճշմարտութեան խոս­տո­վանու­թե­նէն»։

Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժեշտի խօսքը Թեմական Պատգամաւորական Ժողովին

Հոկտեմբեր 19, 2013ին գումարուած է Ֆրանսայի Թեմական Պատգամաւորական Ժողովի արտակարգ նիստը՝ Մարսէյլի Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցւոյ դահլիճին մէջ։ «Նոր Յառաջ» հրատարակած է հրաժարեալ Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժեշտի խօսքը նիստին ընթացքին.

 «Տրուած ըլ­լա­լով այս ժո­ղովին շուրջ ստեղ­ծուած հե­տաքրքրու­թիւնը, մա­նաւանդ Նոր­վան Սրբա­զանին հրա­ժեշ­տի խօս­քին ստեղ­ծած յու­զումնա­լից պա­հը՝ մաս­նա­կից 50էն 60 անդամներուն մօտ, կը հրա­տարա­կենք անոր ար­տա­սանած խօս­քե­րը՝ բաժ­նե­կից ընե­լու համար մեր ըն­թերցող­նե­րը ներ­կայ հանգրուանին տի­րող խիստ կա­րեւոր ան­ցուդար­ձե­րուն, որոնց ճիշդ ըմբռնու­մը ճամ­բայ պի­տի հար­թէ Ֆրան­սա­յի թե­մին վա­ղուան նախաձեռնութիւններուն։

Բացատրողագիր ի մասին Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարման

Ֆրանսայի թեմի առաջնորդ Նորվան արք. Զաքարեանը Յուլիս 29, 2013 թուակիր բացատրողագիր մը յղած էր Էջմիածնի Գերագոյն Հոգեւոր խորհուրդին, որ Յուլիս 30-31ին կոչուած էր քննելու Սրբազան Հօր հրաժարականը։ «Նոր Յառաջ» զայն լոյս ընծայած է իբր պատմական փաստաթուղթ եւ իբր լրացուցիչ նիւթ Նորվան Սրբազանի Թեմական Պատգամաւորական Ժողովին արտասանած խօսքին, որուն ընթացքին պատգամաւորներ պահանջած են որ այդ բացատրողագիրը ընթերցուի։

Երուսաղէմի Պատրիարքը սխալ կը գտնէ Ս. Էջմիածինի Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի որոշումը

Երուսաղէմի հայոց պատրիարք Նուրհան արք. Մանուկեանը 3 Օգոստոսին նամակ յղած է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ.ին: Նամակին մէջ ան «ճակատագրական սխալ քայլ» նկատած է Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Ֆրանսայի թեմի առաջնորդ Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականի ընդունման վերաբերեալ Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդին որոշումը:

Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի նիստը

Ինչպէս յայտարարուած էր, Յուլիս 30-31ին գումարուեցաւ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մէջ Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի (ԳՀԽ) հերթական ժողովը, «ընդլայնուած կազմով»։ Օրակարգի վրայ էր Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականի քննարկումը։ Ֆրանսայի թեմի առաջնորդը ի պաշտօնէ անդամ ըլլալով հանդերձ, մասնաւոր կերպով հրաւիրուած էր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին կողմէ՝ ներկայացնելու այն փաստարկումները, որով պիտի հիմնաւորէր իր հրաժարականին մէջ արծարծած սուր քննադատութիւնները՝ ուղղուած Կաթողիկոսին անձին եւ տարած գործունէութեան։

Մամուլը քաւութեան նոխազ

Ժ. Չ. 

Երբ Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականը հրապարակեցինք, կարգ մը շրջանակներու մէջ դատապարտողական մեծ աղմուկ բարձրացաւ։ Այս առթիւ Սփիւռքի նախարարութենէն բարձրաստիճան պաշտօնեայ մը, անձնական հանգամանքով արտայայտուելով «Նոր Յառաջ»ի Facebook-ի էջին վրայ, գրեց հետեւեալը. “Պէտք չէ, որ այս նամակը մեր 4 պատերէն դուրս ելլէր։ Թուրքերը պէտք պիտի չունենան լրտեսութիւն ընելու։ Անոնք բոլոր տեղեկութիւնները կը քաղեն սփիւռքեան լրատուամիջոցներէն։ Ուրախ պիտի ըլլան տեղեկանալով որ Հայաստանի, Սփիւռքի եւ Եկեղեցւոյ միջեւ խնդիրներ ծագած են։ Ոչ մէկ բանի կը ծառայէ Հայաստանն ու Էջմիածինը մրոտելը…»։

Գերագոյն Հոգեւոր Խորհրդի ժողովը ընդունած է Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականը

Յուլիս 30-31-ին Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի մէջ, Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նախագահութեամբ, գումարուած է Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի հերթական ժողովը` ընդլայնուած կազմով:

Ժողովի նիստերուն ատենապետած է Պոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան պատրիարքական ընդհանուր փոխանորդ Արամ արք. Աթէշեանը:

Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականը յուզել է Սփիւռքին

ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

. . . Նորվան արք. Զաքարեանը հրաժարուեց «Հետք»-ին հարցազրոյց տալ՝ նշելով, որ իր ասելիքները հրապարակուած են:

Թեմական Խորհրդի ատենապետ Պատրիս Ճօլօլեանը, ով համաձայնեց պատասխանել մեր հարցերին, խիստ չէզոք եւ զգոյշ գտնուեց պատասխաններում՝ նշելով, որ Նորվան Սրբազանը կտրականապէս հրաժարւում է յետ վերցնել իր դիմումը, իսկ իրենք՝ որպէս Թեմական Խորհրդի անդամներ, պարտավոր են ապահովել կառոյցի շարունակելիությունը: Այն հարցին, թե Ն. Զաքարեանը խօսում է իրեն «վիրավորելու, վարկաբեկելու, արժանապատուութիւնը ճզմելու» մասին, արդեօք Թեմական Խորհուրդը փակելու է աչքերը ասուածի վրայ, Պ. Ճօլօլեանը նշեց, որ այդ հարցին պաշտօնապէս դեռ չեն արձագանգել, բայց այն անպայման կը քննարկվի Թեմական Ժողովի ընթացքում: Թեմական Խորհրդի ատենապետը ափսոսանքով նշեց նաեւ, որ հարցն այսօր որոշ ուժերի կողմից քաղաքականացւում է եւ շահարկւում:      

Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդին անդամներուն դիմագրաւելիք մարտահրաւէրը

Ժ. Չ.

Քանի մը օրէն, Յուլիս 30-31ին, պիտի քննուի Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականը։ Առաջին անգամ ըլլալով, արքեպիսկոպոսութեան աստիճան ունեցող առաջնորդի մը հրաժարականը պիտի քննուի Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդին կողմէ։ Նախադէպ գոյութիւն չէ ունեցած։ Տիրան արքեպիսկոպոս Կիւրեղեան, որ Նոր Նախիջեւանի եւ Ռուսաստանի Հայոց թեմի նախկին առաջնորդն էր, 2000 թուականին նորընտիր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին կողմէ պաշտօնազուրկ եղաւ եւ Եզրաս եպս. Ներսիսեան՝ Կաթողիկոսին եղբայրը գրաւեց անոր աթոռը։ Ժամանակին, Տիրան Սրբազան Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդին առջեւ ներկայանալու պատիւը չունեցաւ, հակառակ իր պահանջին։ Յետագային ալ 2001ին, Գարեգին Բ.ի կողմէ կարգալոյծ եղաւ «անհնազանդութեան եւ անկարգապահութեան» պատճառով, երբ փորձեց եկեղեցական նոր միութիւն մը հիմնել։

Ո՞վ տարածած է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին պատասխանը

«ՆՈՐ ՅԱՌԱՋ»

Յուլիս 20ի մեր թիւին («ՆՅ»-533) մէջ հրապարակած էինք Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին՝ Ֆրանսայի Թեմի Առաջնորդ Նորվան արք. Զաքարեանին ուղղած Յուլիս 3 թուակիր պատասխան-նամակը։

Ստորեւ կը հրապարակենք Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի քարտուղարութենէն «Նոր Յառաջ»ին՝ «հրատարակութեան խնդրանքով» ուղղուած նամակը, ուր Վահրամ քհնյ. Մելիքեան կը յայտնէ, թէ Մայր Աթոռին կողմէ չէ կազմակերպուած այդ պատասխան-նամակին տարածումը, այլ՝ Ֆրանսայի թեմէն Նորվան Սրբազանի կամ Թեմական Խորհուրդի ատենապետին շրջանակէն։

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին նամակը Ֆրանսայի հայոց թեմի առաջնորդին

Յուլիս 20ին, «Նոր Յառաջ» հրատարակած է երկու օր առաջ ստացած՝ Ամենայն Հայոց Կաթղիկոս Գարեգին Բ.ի նամակը Ֆրանսայի թեմի առաջնորդ Նորվան արք. Զաքարեանին, վերջինիս հրաժարականին առիթով։ Անծանօթ հասցէէ ստացուած իմակը նաեւ կը պարունակէր Ֆրանսական Թեմական Խորհուրդի եւ Պատգամաւորական Խորհուրդի ատենապետներուն նամակը Կաթողիկոսին եւ վերջինիս պատասխանը անոնց (վերջին երկուքը հրատարակուած չեն)։

Եկեղեցւոյ բարձրագոյն ծառան ընդդէմ ամենայն հայոց գերագոյն ծառային

Ժ.Չ.

Հրաժարական մըն է, որ տակնուվրայ կ՚ընէ եկեղեցական աւանդական նուիրակարգը։ Եկեղեցւոյ պատմութեան մէջ հազուադէպ երեւոյթ մը։ Ապշեցուցիչ։ Ցնցիչ։ Գայթակղեցուցիչ։ Առաջին նախադասութենէն սկսեալ՝ «Ատենէ մը ի վեր նկատած եմ որ զիս վիրաւորելն ու վարկաբեկելը Ձեր հաճոյքը դարձած է»։ Կը շարունակէ նոյն թափով՝ «Ձեր որակումներն ու մեղադրանքները ուղղուած՝ անձիս դէմ, պարզապէս զարմանք կը պատճառեն ինծի։ Դուք չէք անդրադառնար գուցէ թէ մարդոց արժանապատւութիւնը կը ճզմէք ձեր ոտքին տակ»։ Այս խօսքերը Նորվան Սրբազանինն են ուղղուած Կաթողիկոսին. կը մէջբերենք ընդգծելու համար ըսուածին ծանրակշռութիւնը։ Շարունակական վարկաբեկումներ ու յարձակումներ որոնք խորին վէրքի վերածուած՝ անհանդուրժելի դարձած են։

Մարդկային արժանապատուութիւնը եւ Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականը

Ինչպէս նախապէս յայտնած էինք, Ֆրանսայի Հայց. Առաքելական Եկեղեցւոյ թեմի առաջնորդ Նորվան արք. Զաքարեան, որ 2007էն ի վեր այդ պաշտօնը կը վարէր, Յուլիս 1ին իր հրաժարականը ներկայացուցած է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ.ին։ Յուլիս 13ի թիւով, «Նոր Յառաջ» հրատարակած է հրաժարականին բնագիրը, որուն լուսանկարչական պատճէնը արդէն սկսած էր շրջան ընել համացանցին մէջ։ Նոյնութեամբ կը վերարտադրենք բնագիրը՝ առ ի խորհրդածութիւն (բոլոր ընդգծումները մերն են).

Նորվան արք. Զաքարեանի հրաժարականին շուրջ

Ըստ Փարիզի «Նոր Յառաջ» երկօրեայի Յուլիս 4ի լրատուութեան, Ֆրանսայի Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ թեմի առաջ­նորդ Նոր­վան Արք. Զա­քարեան իր հրա­ժարա­կանը ներ­կա­յացու­ցած է Ամե­նայն Հա­յոց Կա­թողի­կոս Գա­րեգին Բ.ի վեր­ջերս Ֆրան­­սա կա­տարած այ­­ցէն ետք: Դրդա­­պատ­­ճա­­­ռը, ըստ տա­րածո­ւած շշուկնե­րուն, թե­մակա­լ առաջնորդին ան­ձին հան­դէպ Կա­թողի­կոսին յան­դի­մանա­կան ար­տա­յայ­տութիւններն են: