Աշխարհի առաջին հայազգի ջազմէնը

ԱՐԾՈՒԻ ԲԱԽՉԻՆԵԱՆ

Ջազի սիրահարները մեզանում մեծ թիւ են կազմում, սակայն քանի՞ հոգի կարող է տալ պատմութեան մէջ հանդէս եկած առաջին հայազգի ջազմէնի անունը...

Որքանով պարզել ենք, այդ անձը եղել է Գրիգոր Քէլէկեանը, յայտնի Գրեգոր [Gregor] բեմական անուամբ, որը 1920-ականների վերջին, 1930-ականների սկզբին ճանաչուած դէմք է եղել Ֆրանսիայի երաժշտական շրջանակներում:

Ինչո՞ւ սխալ է (էր) Երեւանի մէջ եղածը

ԱՆԴՐԱՆԻԿ  ՏԱԳԷՍԵԱՆ

Քանի մը լուսաբանական նախատուեալներէ ետք միայն կը փափաքիմ տեսակէտս առանց ծամծմելու ըսել:

• Երեւանի մէջ պատահած դէպքին մասին բարեկամներէ լսեցի: Չհետեւեցայ լուրերուն: Բացարձակ արդար ըլլալու համար ըսեմ որ բարեկամներս ըսին թէ «Էրեբունիի ճամբան փակ է» եւ թէ Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահին դէմ (կամ իր ընթացքին դէմ) զինական քայլ մը առնուած է:
• Համաշխարհային լրատուութիւնը առաջնային տեղ տուած է պատահածին:
• Կը գրեմ այս մտածումներս՝ առանց գիտնալու պատահածին մանրամասնութիւնները:
• Ինծի համար, հայկական ծիրին մէջ, Հայաստանի Հանրապետութեան պետական շահը գերիվեր է որեւէ այլ բանէ: Այլ խօսքով՝ ազգայնօրէն զիս շահագրգռողը հայկական գերագոյն շահն է:

Լիրբ քաղաքականութիւնը կամ՝ քաղաքականութեան լրբութիւնը

ԱՆԱՐԺԱՆ ԴՊԻՐ

 

Մեր խորագիրը հաստատող օրինակներ չեն պակսած քաղաքականութեան ստեղծման առաջին օրէն իսկ եւ այսօր ալ չեն պակսիր: Ընդհակառակն: Այդ առումով, նորութիւն մը չենք հրամցներ այս գրութեամբ: Բայց, երբեմն  անընդունելի արտայայտութիւնները այնքան գայթակղեցուցիչ կը դառնան, որ անկարելի կ՚ըլլայ սանձել մարդկային բնազդը, կը պայթի նոյնիսկ հայու համբերութեան հաստամաշկ «տոպրակ»ը: 

Հոս, թէեւ մեր լուսարձակը պիտի չբանանք միջազգային անթիւ, անհամար լրջագոյն իրադարձութիւններու վրայ, բայց եւ այնպէս, անոնցմէ ոմանց անմիջական ընդմէջէն պիտի ակնարկենք ուղղակի մեզի՛, հայ ազգին վերաբերող հարցին՝ իր հարիւրամեակը թեւակոխելու պատրաստուող ողբերգութեան նկատմամբ ցուցաբերուող անարգ կեցուածքին, անարդարութեան: 

Մուսուլի հայութեան տագնապը. մտածենք այս մասին

ՍԱԳՕ ԱՐԵԱՆ

Ըստ Իրաքի հայոց առաջնորդ Տ. Աւագ արք. Ասատուրեանի,  «2003  թուականին Մուսուլի մէջ  կ’ապրէին 380 հայ ընտանիքներ, բայց այսօր ո՛չ մէկ հայ մնացած է: Ամիս մը առաջ եղած դէպքերէն յետոյ,  56  ընտանիքներ  հեռացան  Մուսուլէն եւ հաստատուեցան Իրաքի քրտական հատուածի տարբեր քաղաքներու մէջ, ինչպէս Տհոք, Իրպիլ եւ սահմանային շրջանին  մօտ  եղող  Աղաջանեան  անունով յայտնի հայկական  գիւղին մէջ»:

Հայերը Մուսուլի մէջ

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ

ՀԱՅ ԿԵԱՆՔԻ ՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆԸ ՄՈՒՍՈՒԼԻ ՄԷՋ

Այժմու Իրաքի հիւսիսային հինգ նահանգներէն մէկն է Նինուէն: Սահմանակից է հիւսիսէն` Թուրքիոյ, իսկ արեւմուտքէն` Սուրիոյ: Նահանգին կեդրոնն է Մուսուլը, որ ներկայիս Իրաքի երկրորդ մեծագոյն քաղաքն է: Մուսուլը պատմական հին ասորական Նինուէ քաղաքի դիմացի կողմը` Տիգրիս գետի աջ ափին է, հիմնուած` հին ժամանակներէ մնացած փոքր գաղթավայրերու միացումով: Միջագետքի հիւսիսային սահմանին վրայ հայ գաղթօճախներ սկսան ստեղծուիլ 10-րդ դարուն, երբ Բիւզանդական կայսրութիւնը յաջողեցաւ խալիֆայութեան ձեռքէն գրաւել Սուրիոյ եւ Միջագետքի հիւսիսային շրջանները: Այս շրջաններու բնակչութիւնը ձգելով իր բնակավայրը` կը հեռանայ նահանջող բանակին ետեւէն: Բիւզանդացիներ իրենց գրաւած վայրերուն մէջ կը բերէին ու կը բնակեցնէին հայեր, յոյներ եւ ասորիներ:

Հայոց եղեռնը եւ հնդիկները

ԱՐԾՈՒԻ ԲԱԽՉԻՆԵԱՆ



Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակի նախաշեմին էլ նորանոր իրողութիւններ եւ մանրամասներ են պարզւում՝ ընդգրկելով նոր, յաճախ անսպասելի ոլորտներ եւ աշխարհագրութիւն… Անցած տարի մեզ համար մեծ բացայայտում էր Երեւանում հիւրընկալուած հնդիկ ժամանակակից հռչակաւոր գրող Ամիթաւ Գոշի կարդացած զեկուցումը՝ «Գերութեան կապանքներ. հնդիկները եւ հայերը Ռաս ալ Այնի բանտային ճամբարներում՝ 1916-–1918 թթ.», որը նա ներկայացրեց «Լռեցնելու (եւ ձայն տալու) ռազմավարութիւններ» գիտաժողովում։ Հնդիկ գրողը տեղեկացրել է, որ 1916-ի Ապրիլին բրիտանա-հնդկական մեծաթիւ զինուած ուժեր Իրաքում յանձնուել են օսմանեան բանակին: Գերի ընկած հնդիկների մի մասին տարել են Սիրիայի հիւսիսում գտնվող Ռաս ալ Այն բնակավայրը՝ երկաթգծի շինարարութիւնում աշխատելու համար: Այս տարածքում գտնուող բանտային ճամբարներում հազարաւոր հայեր են եղել: Հնդիկների եւ հայերի ճամբարները մօտ են եղել, եւ բանտարկեալների կեանքը երբեմն միահիւսուել է: Տասնամեակներ անց Բենգալական շտապ օգնութեան մարմնի կամաւորներից Սիսիր Սարբադհիքարին գրել է պատերազմական տարիների յուշեր՝ հիմնուած իր օրագրի վրայ, որը նա պահել է Մերձաւոր Արեւելքում եղած ժամանակ: Բենգալերէն գրուած այս գիրքն ունեցել է  մասնաւոր հրատարակութիւն՝ 1958-ին: Այն գրեթէ ուշադրութեան չի արժանացել եւ շուտով մատնուել է մոռացութեան: Եւ ահա Ամիթաւ Գոշն իր զեկուցման մէջ ներկայացրել է Սարբադհիքարի յուշերում գերութեան տարիներին հայերի հետ նրա  հանդիպումները: