ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ԹՈՓՉԵԱՆ
1969 թ. ամբողջ հայութիւնը` Հայաստան եւ Սփիւռք, նշում էր Կոմիտասի ծննդեան 100-ամեակը: Այդ օրերին, «Սփիւռք» ճանաչուած շաբաթաթերթը, որ լոյս էր տեսնում Բէյրութում Սիմոն Սիմոնեանի խմբագրութեամբ, արտատպեց Շահան Շահնուրի «Ազատն Կոմիտաս» յօդուածը, զլանալով նշել, որ այդ նիւթն առաջին անգամ տպագրուել է 1935թ., Փարիզի «Ապագայ» թերթում:
Այսպիսով, յօդուածը, 30-ականներին Սփիւռքում տիրապետող յոռետեսական համատեքստից հանուեց եւ մտցուեց հարիւրամեակի յոբելեանական խանդավառ մթնոլորտի մէջ: Մասնագիտական այս կոպիտ վրիպումը պատճառ դարձաւ, որ ՀՍՍՀ Մինիստրների Սովետին կից Սփիւռքի Կոմիտէի նախագահի տեղակալ, բանաստեղծ Վահագն Դաւթեանը «Հայրենիքի ձայն» շաբաթաթերթում (21 Յունուարի 1970թ.) հանդէս գայ Շ. Շահնուրին հասցէագրուած բաց նամակով: Յարձակողական ոգով գրուած մի տեքստ, որտեղ «նամակագիր»ը պարզապէս վիրաւորում էր մեծ գրողին:
Վ. Դաւթեանը եթէ իմանար, որ խնդրոյ առարկայ յօդուածը լոյս է տեսել մօտ քառորդ դար առաջ, գուցէ չգրէր իր նամակը կամ գրէր աւելի զուսպ եւ բարեկիրթ շեշտադրումներով: Բոլոր դէպքերում, ի պաշտօնէ նա ոչ միայն պարտաւոր էր իմանալ շահնուրեան հրապարակումին առնչուող բոլոր մանրամասները, այլեւ նման նիւթ տպագրելուց առաջ թերեւս պէտք էր խորհրդակցել սփիւռքահայ գրականութեան մասնագէտների, շահնուրագէտների հետ: Ինչը, ցաւօք, չարեց, եւ մի սխալին յաջորդեց միւսը, աւելի կոպիտը:
Սփիւռքն անմիջապէս անդրադարձաւ «Բաց նամակ»-ին: Հակազդումը երբեմն աւելի ուժգին եղաւ, քան «ազդում»ը, ինչպէս, օրինակ` Սիմոն Սիմոնեանի պատասխանը նոյն «Սփիւռք»-ի էջերին: Պատասխանեց նաեւ Շ. Շահնուրը` Փարիզի «Յառաջ»-ում (Ապրիլ, 1970թ.) տպագրելով «Վաղը» յօդուածը:
Բայց հայաստանեան մամուլը լուռ էր եւ լուռ էլ մնաց:
