«Հրանդ Տինք Հիմնարկ»ի ու «Համազգային»ի գործակցութեամբ գիտաժողով Պոլսոյ մէջ

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ

 

7-8 Հոկ­տեմբեր թուական­նե­րուն կա­յացաւ «Հայ­կա­կան ինքնու­թեան քննա­կան մօ­տեցումներ 21-րդ դա­րուն՝ խո­ցելիու­թիւն, առաձ­գա­կանու­թիւն եւ փո­խակեր­պութիւն» խո­րագ­րեալ գիտաժո­ղովը, որու կազ­մա­կեր­պիչներն էին «Հրանդ Տինք Հիմ­նարկ»ն ու «Հա­մազ­գա­յին»ը՝ հովանա­ւորու­թեամբ Լիզ­պո­նի «Գա­լուստ Կիւլպէն­կեան Հիմ­նարկու­թեան» ու Պոլ­սոյ Շուէտի գլխա­ւոր հիւ­պա­տոսու­թեան։ Գի­տաժո­ղովը կա­յացաւ «Հրանդ Տինք Հիմ­նարկ»ի «Անա­րատ Յղու­թիւն» շէն­քի «Հա­ւաք» սրա­հին մէջ։

«Հրանդ Տինք Հիմ­նարկ»ը ամե­նամեայ գի­տաժո­ղով­նե­րով կը ջա­նայ ար­ծարծել հար­ցեր, որոնց քննար­կումը ան­ցեալի լու­սա­բան­ման ու յատ­կա­պէս ներ­կան վեր­լուծե­լու տե­սակէ­տէ կ՚ու­նե­նան խիստ կա­րեւոր նշա­նակու­թիւն։ Այդպէս էր, օրի­նակ, 2013-ին կազ­մա­կեր­պուած իսլամաց(ու)ած հա­յերու խորհրդա­ժողո­վը, 2012-ին Մար­տի­նին ու 2011-ին Տի­յար­պէ­քիրին նուիրուած գի­տաժո­ղով­նե­րը եւլն.։ Այդպէս եղաւ նաեւ այս վեր­ջի­նը, ուր օրա­կար­գի բե­րուած նիւ­թե­րը, ինչպէս կը յու­շէ ձեռ­նարկին խո­րագի­րը, կա­րեւոր էին, հե­տաքրքրա­կան ու արդիական։

20րդ դարավերջի հայկական ինքնութի՞ւն(ներ)ը

ԿԱՐՊԻՍ ՔՈՐԹԵԱՆ (*)

Ֆրանսերէնէ թարգմանեց՝ Լ. Մ.

 

Հաւաքա­կանու­թեան մը ինքնու­թեան մա­սին խօ­սիլը կը պա­հան­ջէ զայն սահ­մա­նել իր տար­բե­րու­թեան մէջ՝ այլ հա­ւաքա­կանու­թիւննե­րու բաղ­դատմամբ, իսկ ասի­կա կը յառաջաց­նէ ընդհան­րա­կան կար­գա­վիճակ ու­նե­ցող հարց մը։ Ան­ձի մը կամ հաւաքականու­թեան մը ինքնու­թիւնը կը դարբնուի ու­րի­շի մը հետ ու­նե­ցած անոր յարաբերու­թեան հի­ման վրայ։ Այդ ու­րի­շը ինքնին անձ մը կամ հա­ւաքա­կանու­թիւն մըն է, որ նոյնպէս պէտք է հաս­տա­տէ իր ինքնու­թիւնն ու տար­բե­րու­թիւնը։ Գա­ղափար­նե­րու այսպի­սի դա­սաւոր­ման մէջ էական է ճշդել այդ յա­րաբե­րու­թեան բնոյ­թը։ Ասիկա պի­տի ըլլայ խնդրար­կութեանս տե­սական բա­ժինը։

Քիչ մը ցեխ

Gagik Kristian

 

Հայաստանցիներ Սփիւռքը մէկ միատարր հաւաքականութիւն ըլլալ կը կարծեն: Սփիւռքահայու կերպարը հայաստանեան ժողովուդի լայն հատուածի համար միասնական է, ըլլայ այդ սփիւռքահայը ամերիկահայ, ֆրանսահայ, լիբանանահայ, պոլսահայ կամ արժանթինահայ: Տարբերութիւն չկայ: Ի հարկէ, երջանկութիւն պիտի ըլլար, եթէ այդպէս ըլլար, բայց պիտի ընդունինք, որ իրականութիւնը քիչ մը տարբեր է:

Օտարագիր հայ գրողներու 5րդ համաժողովը

Յուլիս 11-14ին Ծաղկաձորի Գրողների Տունը տեղի ունեցած է ՀՀ Սփիւռքի նախարարութեան և Հայաստանի Գրողներու Միութեան օտարագիր հայ գրողներու 5րդ համաժողովը, որուն մասնակցած է 71 գրող Հայաստանէն, Սփիւռքէն եւ Արցախէն:

Ինքնութիւն եւ պայքար (դժուարին վերանայումներ, վերասահմանումներ)

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՔԻՒՐՔՃԵԱՆ

 

Որոշ յապաղումով կ՚անդրադառնամ «Ազդակ»-ի Յունիս 8-ի թիւին մէջ լոյս տեսած «Զաւարեանական էջ»-ի մէկ հարցազրոյցին, որ երկխօսութեան մը մէջ կը համատեղէ երկու երիտասարդուհիներ` լիբանանահայ Արազ Գոճայեանը եւ թրքահայ Ասլը Թիւրքէրը:

Չեմ գիտեր` բաւարար խորքով ըմբռնեցի՞նք տարողութիւնը երկխօսութեան այս երեւոյթին – եւ սկսելու համար` տարողութիւնը անոր մեկնակէտ «Ասլը-երեւոյթին»: Տարողութենէ աւելի, պէտք էր խօսիլ տակաւին` պարզ կարողականութեան մասին. երեւոյթները, իմ արժեւորումով որքան ալ աննախընթաց, իրենց իրացումը, իրականացումը պիտի կրնան գտնել միմիայն շնորհիւ մեր հաւաքական ատակութեան` զիրենք ընկալելու եւ գնահատելու…

Նամականի. Ո՞վ է հայը

Գ. Կ.

Հայոց լեզո՞ւն, քրիստոնեայ կրօ՞նքը, թէ՞ իր երակներուն մէջ հոսող հայկական արիւնն է (թէկուզ կաթիլ մը), որ կը բնորոշէ  անձի մը հայկականութիւնը:

Աւելի առարկայական ըլլալու համար նկատի ունիմ թէ՛ թրքական եւ թէ՛ հայկական մամուլին մէջ յաճախակի դարձած գաղտնի հայերուն «լոյս աշխարհ» գալը, փշրելէ ետք իրենց կարծր պատեանը:

Ասլը Թիւրքեր. «Ես հայ եմ»

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ 

 

Անարդարութեան մը դիմաց կրաւորական կեցուածք ունենալը կը նշանակէ այդ անարդարութեան մեղսակից ըլլալ, իսկ անարդարութեան մը արդիւնք ըլլալը եւ չկարենալ կամ չկամենալ խօսիլը անձնասպանութիւն է:

Սփիւռքահայը` իբրեւ Հայոց ցեղասպանութեան «ժառանգորդ», աւելի քան մէկ դարէ ի վեր կը պայքարի կենդանի պահելու համար զոհերուն եւ վերապրողներուն  պայքարը անարդարութեան դէմ: Սփիւռքահայը ինքզինք կը նկատէ զոհը ցեղասպանութեան, բայց արդեօ՞ք միակ զոհն է ան: Ցեղասպանութեան զոհ է նաեւ Ասլը Թիւրքերը:

Ասլըն 1977-ին Պոլիս ծնած Սաֆեթի եւ Իլհանի միակ զաւակն է: Իր նախնական կրթութիւնը հանրային դպրոցներէն մէկուն մէջ ստանալէ ետք, 11 տարեկանին անցած է Պոլսոյ «Նոթր Տամ տը Սիոն» ֆրանսական վարժարանը: Այս պիտի ըլլար Ասլըին համար անկիւնադարձային պատահարը:

Մեր խօսքը

Յարգելի ընթերցող, «Զաւարեանական Էջ»-ով (1) այսօր լոյս կ՛ընծայենք հարցազրոյց մը` կատարուած Ասլը Թիւրքերի հետ: Ասլը Թիւրքեր օրինակ մըն է Թուրքիոյ մէջ գտնուող, հայկական ծագումը թաքցուցած, մեզի համար տակաւին անյայտ թիւ մը ներկայացնող, ցիրուցան եղած հաւաքականութենէն: Նկատած ենք բոլորս, որ այս վերջին տարիներուն հետզհետէ մէջտեղ կու գան «թուրքեր», որոնք կը յայտարարեն, թէ իրենք ծագումով հայեր են, թէ` տարիներով գաղտնի պահած են իրենց ինքնութիւնը, նոյնիսկ երբեմն իրենք ալ բաւական յառաջացած տարիքէ ետք է միայն, որ բացայայտած են այդ մէկը: Անոնց շարքին է նաեւ մեր զրուցակից Ասլըն: Ասլըն պատանի հասակին անձնապէս բացայայտած է,  թէ իր հօրենական կողմէն մեծ հայրը մշեցի հայ եղած է` Թորգոմ անունով: Ջարդերու շրջանին անոր հայկական մականունը փոխած են «Թիւրքեր»-ի, որ կը նշանակէ թուրք զինուոր: Յաւելեալ մանրամասնութիւններ կարելի է գտնել հարցազրոյցին մէջ, սակայն յարմար կը գտնենք նախապէս կատարել քանի մը խորհրդածութիւններ:

Աշխարհիկ պետութեան մէջ եկեղեցին որեւէ քաղաքական դերակատարութիւն պէտք չէ ունենայ

ԱՐԹՈՒՐ ԱՒԴԱՆԹԻԼԵԱՆ

Արուեստի պատմաբան Անժելա Յարութիւնեանի հետ տեղի ունեցած այս հարցազրոյցը լոյս տեսած է www.religions.am կայքէջին մէջ։ Մեզի յայտնի չէ Ա. Յարութիւնեանէն որեւէ մասնագիտական աշխատանք ինքնութեան բնագաւառին մէջ, բայց անոր գաղափարները արժանի են ուշադրութեան։ Բնագիրը արեւմտահայերէնի վերածած ենք։