ՀՀԿ կը ձախողեցնէ Նիկոլ Փաշինեանի ընտրութիւնը. ընդհանուր գործադուլի կոչ

Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութիւնը (ՀՀԿ) որոշեց անտեսել ժողովուրդին կամքը, ու շարունակելով իր ազգավնաս վարքագիծը, Մայիս 1-ին դէմ քուէարկեց Նիկոլ Փաշինեանի թեկնածութեան Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետի պաշտօնին:

Վարչապետ ընտրելու համար գումարուած Ազգային Ժողովի արտակարգ նիստին վերջաւորութեան, ՀՀԿ կուսակցութեան պատգամաւորական խումբի ղեկավար Վահրամ Բաղդասարեան յայտարարեց, որ իր կուսակցութիւնը միաձայնութեամբ դէմ պիտի քուէարկէ Նիկոլ Փաշինեանի թեկնածութեան:

Սխալ մը, որուն մասին դեռ պէտք է երկար խօսիլ ու խորհրդածել

ԱՐՄԱՆ ՊԱՂՏՈՅԵԱՆ

 

Անցնող շաբաթներուն Հայաստանի մէջ ծայր առած քաղաքական, տնտեսական եւ իրաւական խոր ու հիմնական բարեկարգումներ առաջադրող համատարած ժողովրդային շարժումը ինչպէս կ՚աւարտի ու ինչի կը յանգի դժուար է նախատեսել այսօր: Նորանշանակ վարչապետ Սերժ Սարգսեանի ներկայացուցած պարտադրեալ հրաժարականը ժողովրդական շարժման համար խիստ կարեւոր իրագործում մըն է անկասկած: Անշուշտ, բացորոշ է, որ ասիկա ընդամէնը դրական հանգրուան մը պէտք է համարել դէպի համակարգային արմատական բարեփոխումներու երկար ճանապարհին վրայ: Այս իմաստով ալ տակաւին ի զօրու կը մնայ ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն Մարմինի յայտարարութիւնը, ուր կոչ կ՚ուղղուի Հայաստանի քաղաքական բոլոր ուժերուն երկխօսութեան նստելու: Յառաջիկայ օրերուն ու շաբաթներուն պէտք է սպասել՝ տեսնելու համար որ Հայաստանի քաղաքական ուժերուն եւ ժողովրդային շարժման ներկայացուցիչներուն միջեւ ակնկալելի երկխօսութիւնը համակարգային լուրջ բարեփոխումներու ճանապարհային ի՞նչ քարտէս պիտի գծէ, բաղձալի նպատակներուն հասնելու համար:

Անփոխարինելիութիւն

ՅՈՎԻԿ ԱՖԵԱՆ

Տեսնես ո՞վ էր գրել հանրապետական ու դաշնակցական պատգամաւորների ելոյթների տեքստերը, երբ Ազգային Ժողովը վարչապետ էր ընտրում եւ իշխող կոալիցիան ներկայացրել էր Սերժ Սարգսեանի թեկնածութիւնը: Հետաքրքրական կը լինէր հանդիպել այդ տեքստերը գրողներին, զրուցել Հեմինգուէյի պատմուածքներից, օրինակ, ի դէպ, Հեմինգուէյը գրող է, ամերիկացի, Նոբէլեան մրցանակի արժանացած: Կարելի է նաեւ հանդիպել նրանց, որպէսզի հիշենք մեր Վերջին Զանգի հանդէսները, երբ բեմում կանգնած՝ գովերգում էինք դպրոցն ու դասղեկին, եւ հնչում էին ձօներ, ձօներ, ձօներ... Բայց նման հանդիպում հազիւ թէ կայանայ, մանավանդ որ շատ հնարաւոր է այդ ելոյթները գրել են հենց իրենք՝ պատգամաւորները, որոնցից 77-ը, իսկ սա ճնշող մեծամասնութիւնն է, Սերժ Սարգսեանին ընտրեց Հայաստանի վարչապետ, ավելի ուշ, բայց ոչ այնքան ուշ, որ անհանգստանանք, նախագահ Արմէն Սարգսեանը Սերժ Սարգսեանին նշանակեց ՀՀ վարչապետ: Վերջինս դրա կարիքը չունէր, անշուշտ, բայց դա պահանջում է նոր Սահմանադրութիւնը: Հիմա Սերժ Սարգսեանը գնալու է աշխատանքի կա՛մ Բաղրամեան 26 հասցէում գտնուող՝ նախկին նախագահի նախկին նստավայր, կա՛մ էլ Կառավարութեան շէնք, որտեղ նստում էր Կարէն Կարապետեանը, ով հաւանաբար էլի կը շարունակի այնտեղ նստել, պարզապէս ոչ վարչապետի առանձնասենեակում: Ու եթէ մենք Հայաստանում ապրենք միայն դահլիճներում ու երբեք փողոց դուրս չգաք, ապա ամէն ինչ երկրում հրաշալի է, ճիշդ Սամուէլ Ալեքսանեանի տրամադրութեան պէս, որին, երբ լրագրողները հարցրել են, թէ ինչպէ՞ս էք եկել ԱԺ, չէ՞, որ շէնքը շրջափակուած է, հանգիստ պատասխանել է՝ «մաշնով»: Ի միջի այլոց, Գագիկ Ծառուկեանը ներկա չէր ԱԺ-ում, երբ խորհրդարանը վարչապետ էր ընտրում, չնայած Ծառուկեան խմբակցութեան զգալի մասը կողմ է քուէարկել Սարգսեանի թեկնածութեանը:

Արամ Մանուկեանը Հանրապետութեան հրապարակին պիտի մօտենա՞յ

ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան 100-ամեակը առիթ պիտի ըլլայ արժեւորումներու եւ վերարժեւորումներու, որոնք մաղթելի է, որ զգացական-ենթակայական դաշտէն անդին անցնին (յուզական տարրի օգտագործումն ու շահագործումը պէտք է անխուսափելի համարել) եւ մնայուն նպաստ մը բերեն պատմական այդ վճռորոշ իրադարձութեան աւելի ճիշդ ընկալումին, յատկապէս հանրութեան կողմէ։

Անհրաժեշտ կը դառնայ կարգ մը էական հարցականներու պատասխանը գտնել։ Արդեօք թաղումը պիտի կատարուի՞ հարիւրամեակի մը ընթացքին մեր հանրային կեանքը թունաւորող քաղաքական վիճաբանութիւններուն ու խծբծանքներուն, յամեցող հատուածական հաշուեյարդարի փորձերուն ու կիրքերուն։ Արդեօք պատմագիտական լուրջ հետազօտութիւնն ու վիճարկումը պիտի դառնա՞ն պատմական դէպքին առաջնահերթ սեփականատէրը։ Արդեօք ծագման խորհրդանշող պահը՝ «Մայիս 28-ը», պիտի սկսի՞ արմատաւորուիլ հասարակական մտքին մէջ իբրեւ երեք բախտորոշ ճակատամարտերուն եւ անկախութեան յայտարարութեան ամբողջութիւնը։

Յաղթանակ՝ շնորհիւ վարչապետ Կարէն Կարապետեանին եւ ընտրակաշառքներուն

Ժ. Չ.

Կիրակի, Ապրիլ 2-ի խորհրդարանական ընտրութիւնները առաջիններն էին, որոնք հաստատեցին Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանական վարչակարգի անցումը։ Թէեւ եղան բազմաթիւ ընտրախախտումներ, սակայն առաջին անգամ ըլլալով յետընտրական շրջանը չպսակուեցաւ ամբոխային ցոյցերով եւ խառնակութիւններով, որ իսկապէս ողջունելի երեւոյթ է։

Դուք մի բան հասկացա՞ք

ՅՈՎԻԿ ԱՖԵԱՆ

Տարօրինակ բաներ են կատարւում Հայաստանում. իշխող Հանրապետական կուսակցութիւնը սկսել է հասկանալ: Եւ սա առաջին տարօրինակ բանն է: Եւ սկսել է հասկանալ հետեւեալ կարեւորագոյն բաները: Նախ այն, որ եթէ տեսանելի ապագայում, իսկ աւելի կոնկրէտՙ Կարեն Կարապետեանի կառավարութեանը չյաջողուի ապահովել հայրենադարձութեան գոնէ ինչ-որ տոկոս, ապա արտագաղթն իսկապէս կարող է դառնալ ազգային անվտանգութեան խնդիր, հետեւաբար, ինչպէս հանրապետականներն են ասում, անհրաժեշտ է այնպէս անել, որ Սփիւռքի մեր հայրենակիցներն իրենց հայեացքները յառեն մայր հայրենիքի ուղղութեամբ: Այս նպատակով ՀՀԿ-ն որոշել է, որ առաջարկի կառավարութեանը, որպէսզի վերջինս էլ առաջարկի խորհրդարանին (արդէն ծիծաղելի է, չէ՞), որ Ազգային Ժողովը հաստատի նախարարութիւններից՝ կոնկրէտ Սփիւռքի նախարարութեան անուանափոխութիւնը: Եթէ խորհրդարանի մեծամասնութիւնը հաստատի, ինչի առումով բուքմէյքերական գրասենեակները խաղադրոյք չեն ընդունում, քանի որ իմաստ չունի, ապա Սփիւռքի նախարարութիւնն այսուհետ կը կոչուի Սփիւռքի եւ հայրենադարձութեան նախարարութիւն: Շարմազանովն անձամբ ասել է, որ ստեղծւում է հայրենադարձութեան նախարարութիւնը, որպէսզի մեր հայրենակիցներն իրենց հայեացքն ուղղեն դէպ մայր հայրենիքը: Դէ, այսինքն, մեր հայրենակիցներն իրենց հայեացքներն ուղղում էին ամէն տեղ, բացի հայրենիքից, քանի որ հայրենիքում հայրենադարձութեան նախարարութիւն չկար, հիմա եթէ լինի՝ արդէն բոլորի հայեացքները կ՚ուղղուեն դէպի մայր հայրենիքը, ոչինչ, որ այնտեղ տնտեսութիւնը գտնւում է «շատ ծանր վիճակում», առկայ է «պետական ապարատի ժանգոտած կառավարում» եւ նկատւում է «պրիմիտիւ գողութիւնների» բարձր մակարդակ, չհաշուած երեսուն տոկոսից բարձր աղքատութեան չափը: Այլ խօսքով, միայն օդով եւ մայր հայրենիքի հողով ու ջրով սնուող մեր հայրենակիցներին վերջին մանրուքները չեն հետաքրքրում, նրանք մինչեւ հիմա չէին գալիս, քանի որ հայրենադարձութեան նախարարութիւն չկար:

Խանգարուած պետական համակարգ

Ժ. Չ.

 

Յուլիս-Օգոստոսին Հիմնադիր Խորհրդարանի «Սասնայ ծռեր» զինեալ խումբին կողմէ պարեկապահակային ոստիկանական գունդի գրաւումը դեռ կը զբաղեցնէ հայաստանեան քաղաքական օրակարգը։ Հանրահաւաքները իրենց ուժականութիւնը կորսնցուցած են, այսուհանդերձ երեւանեան ժողովրդային խաւերու մօտ իշխանութեան հանդէպ զայրոյթը կը մնայ բարձր աստիճանի։ Այս երեւոյթը կը սնանի նաեւ դատական հետապնդումներու ամէնօրեայ իրադարձութիւններով։ Արդարադատութեան ոտնձգութիւնները կը հրահրեն դժգոհութեան ճակատը։

ՀՀԿ եւ ՀՅԴ համագործակցութեան դատապարտեալները

Ժ. Չ.

 
Հազիւ երեք տարի անցած է այն օրէն երբ ՀՅԴ հրաժարեցաւ Հայաստանի նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցելէ, իրաւացիօրէն պատճառաբանելով արդար ընտրութիւններու անկարելիութիւնը։ Անկէ ետք ընտրական խարդախութիւններ տեղի ունեցան նաեւ անցեալ Դեկտեմբերին՝ Սահմանադրական փոփոխութիւններու հանրաքուէին ժամանակ։ Սակայն այս բոլորով հանդերձ ՀՅԴ գործակցութեան համաձայնագիր ստորագրեց նոյն այդ զեղծարարութիւնները իրագործող վարչակարգի ետին կանգնած կուսակցութեան հետ։

«Միակ դաշտը մնացել Է իշխանութեան հետ ներսից փոփոխութիւններ կատարելը»

ՍԻՐԱՆՈՅՇ ՊԱՊԵԱՆ

Վերջերս կառավարական Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցութեան եւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան միջեւ քաղաքական համագործակցութեան համաձայնագիր ստորագրուեցաւ, ըստ որուն Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը կը վերադառնայ համախոհական կառավարութեան դրութեան, զոր լքած էր 2009ին՝ հայ-թրքական արձանագրութիւններուն ստորագրութենէն ետք։ Այս առթիւ, լրագրող Սիրանոյշ Պապեան զրուցած է Հ. Յ. Դ. Հայաստանի Գերագոյն Մարմնի անդամ Լիլիթ Գալստեանի հետ։

Հայկական սոցիալական դարվինիզմը. կամ՝ իշխանութեան «ներքին» վերաբաշխում, փշրանքները` ժողովրդի

ՄԱՐԻԵՏԱ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ

Եթէ ՀՀԿ-ԲՀԿ բանակցութիւններ սկսուեն, ապա տեղի կ'ունենայ այն էֆեկտը (*), ինչին Հայաստանում սովորաբար սպասում են ընդդիմադիրները հանրահաւաքներ գումարելով` իշխանութեան վերաբաշխում (եւ ոչ թէ ինչպէս ժողովուրդն է կարծում` իր վիճակի բարելաւում) պարտադրելու: Անցեալում դա չի ստացուել Րաֆֆու դէպքում, Տէր-Պետրոսեանի պարագայում մի անգամ դա ստացուել է մասամբ` խորհրդարանական խմբակցութիւն ունենալու տեսքով, իսկ թէ այս անգամ ԲՀԿ-ի ու Ծառուկեանի պարագայում կը ստացուի՞. առաւել հաւանական ենք համարում, որ` այո: Որքան էլ ոչ իշխանական եռեակի առանձին անդամներ ասում են` բանակցութիւններ չկան, դրանց մասին կարող են իմանալ ոչ իշխանականների ոչ բոլոր ուժերը կամ անդամները:

Սերժ Սարգսեանի յայտարարութիւնը՝ «անյաջող», «արժէք չունեցող»

ՆԱՅԻՐԱ ԲԱՂԴԱՍԱՐԵԱՆ

Հայաստանի նախագահը քննադատութեան է արժանանում անցած Շաբաթ օրն արած իր յայտարարութեան համար: Ոչ իշխանական ուժերից «Ժառանգութեան» ներկայացուցիչն այն անյաջող է համարում, իսկ Հայ Ազգային Կոնգրէսի ներկայացուցիչը` արժէք չունեցող ու չարդարացուած:

Հայաստանի վարչապետ Տիգրան Սարգսեան իր հրաժարականը ներկայացուց

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Տիգրան Սարգսեան Ապրիլ 3, 2014ին իր հրաժարականը ներայացուց: Վարչապետին ներկայացուցած հրաժարականը Հանրապետական Կուսակցութեան նիստին ընթացքին քննարկուելէ ետք ընդունուեցաւ:

«Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Տիգրան Սարգսեան ներկայացուցած է հրաժարականի դիմում», յայտարարած է Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցութեան բանբեր Էդուարդ Շարմազանով: Ան նշած է, որ արդէն երկրորդ անգամն է, որ վարչապետը իր հրաժարականը կը ներկայացնէ:

Ուղեվարձի թանկացման դէմ բողոքի գործողութեան հանրային ռեսուրսը

ՄԱՐԻԵՏԱ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ

 

Անկախ նրանից, թէ ինչ գործօններ պայմանաւորեցին ուղեվարձի թանկացման դէմ բողոքի շարժումը, ուղեվարձի թանկացման կասեցման որոշումը նշանակում է ընդհանրապէս հանրային կարծիքի թէկուզ ժամանակաւոր յաղթանակ, ընթացքի շրջում, ամէն ինչ տեսած եւ անտարբեր դարձած հասարակութեան գոնէ ինչ-որ մի շերտի արթնացում: Իսկ երիտասարդ ակտիւիստների շարունակուող պահանջատիրութիւնը նշանակում է, որ հանրային կարծիքը շրջանցելու անզուսպ ցանկութիւն ունեցողները ստիպուած են այսուհետեւ զսպել իրենց այդ կարգի ցանկութիւնները, հաւաքել իրենց, քանի որ նրանք արդէն ոչ միայն վարկանիշ կը կորցնեն, այլեւ նիւթական ռեսուրս` շահոյթի կորստի ձեւով: Ի հարկէ, դաշտը, մարդկանց, շարժառիթներն ու գեներացնողներին մէկ առ մէկ շատ լաւ ճանաչելով եւ տարիներով հանրային կեանքի տարբեր դրսեւորումներին հետեւելով` չեմ կարող միամիտ ձեւանալ ու որոշ մարդկանց նման պնդել, թէ բողոքի ակտիւութիւնն ուղղորդողներ չկային, քանի որ անգամ ՀՀԿ-ի ներսի թեւերի ուղղորդումները միմեանց դէմ եթէ միայն դիտարկենք, որոնք անզէն աչքով էլ տեսանելի էին, մնացած քաղաքական ուժերի անզուսպ խառնուելը գործընթացներին բացայայտելը պարզապէս տեխնիկայի խնդիր կը դառնայ: Սակայն նոյնիսկ այդ ուղղորդողները գլխի չեն ընկել, թէ որքան պայմանական էին իրենց գործողութիւնները, քանի որ չեն կարողացել կանխատեսել` որքա՞ն անկախ եւ ինքնաբաւ կարող են դառնալ իրենց առջեւ մի խնդրի դէմ պայքարելու խնդիր դրածները: Այնպէս որ մեր նկատած ուղղորդումներն այս իմաստով ի վերջոյ կարող էին տասներորդական նշանակութիւն ունենալ, քանի որ առաւել կարեւոր էր, որ երիտասարդ մարդիկ չէին վախենում բողոքի ձայնը բարձրացնել, մինչդեռ թւում էր, թէ տարբեր կարգի ընտրութիւնները անյոյս քնեցրել են մարդկանց մէջ եղած համարձակութիւնն ու ինքնասիրութիւնը:

Հայաստան եւ realpolitik

Ժ.Չ.

Հայաստանի ընտրութիւններէն ետք, Հանրապետական կուսակցութեան բացարձակ «յաղթանակ»ի գինը այսօր կը վճարէ Հայաստանի հանրապետութիւնը եւ իր հետ՝ Արցախն ու Սփիւռքը։ Դեռ հազիւ մէկ ու կէս ամիս անցած Երեւանի քաղաքապետական ընտրութենէն, ահա «ռէալփոլիթիք»ի բոլոր հետեւորդները, Սերժ Սարգսեանի պաշտպանները, որոնց համար Սերժիկը ճիշդ անձն էր, որ գիտէր ռուսին հետ խօսիլ իր լեզուով, միաժամանակ բանակցիլ՝ եւրոպացիներուն հետ՝ անոնց լեզուով, այսօր ալ նոյն անմեղութեամբ կը դիտեն «ռէալփոլիթիք»ի միւս երեսը՝ ռուսական կազի գինին 68 տոկոսի յաւելումը, Գազպրոմ ընկերութեան կողմէ ՀայՌուսԳազԱրդ-ի (Հայաստանի մէջ կազի բաշխիչ ցանցերու սեփականատէր ընկերութիւնը) մէջ պետութեան մնացեալ 20 տոկոսի շահաբաժինի գնելու մասին բանակցութիւնը, իրանական կազի գինին մասին գաղտնապահութիւնը, Ատրպէյճանին մէկ միլիառ արժողութեամբ ռուսական զէնքի վաճառքի ընկալումը, վարչապետին եւ Արարատեան թեմի առաջնորդի «օֆշոր» ընկերութեան յայտնաբերումը, որ տուրքերէ խուսափումի միջոց է, այսինքն՝ պետական եկամուտի կողոպուտ, Ազգային Ժողովի մէջ Վերահսկիչ պալատի նախագահ՝ Իշխան Զաքարեանի ներկայացուցած 2012ի հաշուետուութիւնը, ուր բացէ ի բաց կ՚ընդգծուի կառավարութեան կողմէ պետական պիւտճէի 70 առ հարիւրի կողոպուտը նախարարութիւններու կողմէ, Ազգային Ժողովի նախագահին եւ վարչապետին՝ երկրին հարստութիւնը կողոպտելու մեղքով իրարու յղած ամբաստանութիւնները։

Չկայ դաշնակցականութիւն առանց Դաշնակցութեան

«ԴՐՕՇԱԿ»

Վերջին քսանամեակին, Գարեգին Նժդեհի 1930ական թուականներուն քարոզած «ցեղակրօնութեան» վերազարթնում մը արձանագրուած է Հայաստանի մէջ։ Քաղաքական տարբեր հոսանքներ որդեգրած են, առաւել կամ նուազ ուժգնութեամբ ու հետեւողականութեամբ, անոր դրոյթները։ Անոնց շարքին է Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցութիւնը՝(կառավարող կուսակցութիւնը՝ 1998էն ի վեր), որուն քաղաքական ծրագիրը բացայայտօրէն կ՚անդրադառնայ այդ իրողութեան եւ որ գործնականօրէն կը զբաղի Նժդեհի ժառանգութեան բացայայտումով ու քարոզչութեամբ։ Բնականաբար, գաղափարախօսական նման զարգացումներ կը ստեղծեն լռելեայն կամ բացայայտ բանավէճեր Գ. Նժդեհի երբեմնի կուսակցութեան՝ Հ. Յ. Դաշնակցութեան հետ, որ անոր մահէն ետք զայն վերականգնած էր, առանց սակայն --գէթ ծրագրային կերպով-- փարելու անոր գաղափարներուն։ Այդպիսի բանավէճի մը պատասխան կողմը հանդիսացած է դաշնակցական կեդրոնական պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»ի Յուլիս 2011ի խմբագրականը՝ վերի խորագրով, որ կրնայ յաւելուածաբար լուսաբանել Հայաստանի ներկայ գաղափարախօսական խախուտ ու խրթին մթնոլորտը, ինչպէս նաեւ վերջին շրջանին շատ յեղյեղուած ազգայնականութեան խնդրին շուրջ դաշնակցական կեցուածքը։ Յօդուածը կու տանք նոյնութեամբ, մեր կողմէ քանի մը լուսաբանական ծանօթագրութիւններու յաւելումով։ Մեկնաբանութիւնները կը թողունք ընթերցողին։