Թումանեանը՝ ուշացած, բայց ո՛չ ուշ...

ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

«Նոր Յառաջ»-ի 6 Դեկտեմբերի թիւէն ուրախութեամբ իմացանք Հայաստանի Մշակոյթի փոխնախարար Տիգրան Գալստեանի յայտարարութիւնը, թէ Յովհաննէս Թումանեանի արձանը պիտի զետեղուի Հռոմի Villa Borghese-ին մէջ, որ Յաւերժական Քաղաքի երեք ամենամեծ հանրային զբօսայգիներէն մէկն է։

Վիլլա Պորկեզէն, որ կը գտնուի Հռոմի համբաւաւոր Սպանիա հրապարակին մերձակայքը եւ ըստ մեզի կը գերազանցէ Նիւ Եորքի հռչակաւոր Սենթրալ Փարքը, իր անհատնում տեսարժան վայրերուն շարքին կը յատկանշուի գրողներու արձաններով զարդարուած քանի մը ծառուղիներով, ուր կը հանդիպինք, օրինակ, Վիքթոր Հիւկոյի, Կէօթէի, Պայրընի, Փուշկինի, Կոկոլի, Ֆիրտուսիի եւ բազմաթիւ այլ համաշխարհային դէմքերու տպաւորիչ ներկայութեան։

Մեր ուրախութիւնը յատուկ էր, քանի որ անցեալ Սեպտեմբերին առիթը ունեցած էինք քանի մը ժամով զբօսնելու Վիլլա Պորկեզէի գեղատեսիլ այգիին մէջ, հեռու մնալով անոր գեղարուեստական արժանիքներն ու վայրերը սպառելու փորձութենէն իսկ, եւ զարմանքով անդրադարձանք, որ... գրողներու խնճոյքին հայ բանաստեղծները ուշացած հրաւիրեալներ էին։

Հարցազրոյց Հռոմի «Լեւոնեան» Վարժարանի տեսուչ Հայր Գէորգ Նորատունկեանի հետ

Ինչպէս ծա­նօթ է, Ապ­րիլ 12ին Վա­տիկա­նի Ս. Պետ­րոս Տա­ճարին մէջ Փրան­կիսկոս Պա­պը ցե­ղաս­պա­նու­թիւն որա­կեց 1915ի ջար­դե­րը, Գրի­գոր Նա­րեկա­ցին Տիեզե­րական Եկե­ղեց­ւոյ Վար­դա­պետ հռչա­կուե­ցաւ եւ Նա­փոլիի մէջ Խաչ­քար մը զե­տեղուեցաւ ի յի­շատակ Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան նա­հատակ­նե­րուն։ Այս ան­նա­խըն­թաց եւ պատ­մա­կան իրադարձութեանց նա­խօրեակին «Նոր Յառաջ»ը Հռո­մի մէջ հան­դի­պում մը ու­նե­ցած է տեղ­ւոյն «Լե­ւոնեան» վար­ժա­րանի տե­սուչ Հայր Գէորգ Նո­րատունկեանի հետ։

Արմէն Զարեան-100. Ի՞նչ նախագծեց եւ ի՞նչ եղաւ

ԱՐԱ ԶԱՐԵԱՆ

ՄԱՍ ԱՌԱՋԻՆ
Կան ճարտարապետական իրագործումներ, որոնք որոշում են քաղաքի դիմագիծը, նրա պատմական կշիռը, ապագայի թռիչքը:
Անցած դարի Հռոմի վերջին կարեւոր քաղաքաշինական ծրագիրը (1931-1950 թթ.) ընդգրկում էր լայն մի պողոտայ բացել S. Pietro del Vaticano (Վատիկանի Ս. Պետրոս) հրապարակից դէպի Castel sant"Angelo (Ս. Անջելօ դղեակը): Այս դժուարին ծրագրի իրագործումը յանձնարարուեց Piacentini-Spaccarelli ճարտարապետական արուեստանոցին, ուր աշխատում էր երիտասարդ ճարտարապետ Արմէն Զարեանը: Նախագիծը նախատեսում էր որոշ հին շէնքերի, եկեղեցու ու մի փոքր հրապարակի քանդում եւ տեղափոխում, որի արդիւնքում մնացեալ կառոյցները պէտք է եզրագծուէին նորակառոյց պողոտայի հետ: Այս հսկայ նախագծի իրականացումը այսօր բոլորին լաւ ծանօթ Via della Concillazione (Վիա դելլա Քոնչիլլացիոնէ) պողոտան է: Միլիոնաւոր ուխտաւորներ ու զբօսաշրջրկներ, ողջ տարին, անցնում են այս պողոտայով այցելելու Հռոմի սքանչելի վայրերը: