Showing posts with label հնդեւրոպական լեզուներ. Show all posts
Showing posts with label հնդեւրոպական լեզուներ. Show all posts

18.8.16

Առեղծուածներ Հայկական Բարձրաւանդակին վրայ

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ

Մինչեւ անցնող դարաշրջանի երկրորդ կէսը, հնդեւրոպական ժողովուրդներու նախահայրենիքը եւ կամ քաղաքակրթութեան բնօրրանը կը տեղադրուէր տարբեր վայրեր, որոնց շարքին`  Պալքանեան թերակղզին կամ Միջագետքը։ Հայկական Բարձրաւանդակի մասին խօսք չկար:

11.2.15

Մի ցուցանմոյշի պատմութիւն. Քարաշամբի գաւաթը՝ հին արեւելեան կիրառական արուեստի գլուխ գործոցը

ԱՆՆԱ ԲԱԲԱՋԱՆԵԱՆ

Վահան Յովհաննիսեանի համար հնագիտութիւնն աշխարհի ամենալաւ մասնագիտութիւնն էր: Ու թէեւ  Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցութեան Բիւրոյի  նախկին անդամն ու Գերմանիայում Հայաստանի  նախկին արտակարգ եւ լիազօր  դեսպանը նաեւ պատմաբան էր, իսկ առաւել մեծ ճանաչում ձեռք էր բերել որպէս քաղաքական գործիչ, այնուամենայնիւ, հնագիտութեան ոլորտը  նրա համար մի ուրիշ աշխարհ էր, ու նա շատ էր ափսոսում, որ քաղաքականութիւնն իրեն զրկել էր այդ աշխարհում լինելու հնարաւորութիւնից:

26.11.14

Հայը եւ անցեալը. Դրուագներ ազգային ազատագրական գիտութիւնից (*)

ԱՐՄԷՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ
 
Պլատոնն ընկերս է, բայց ճշմարտութիւնը` աւելի մեծ ընկերս:
Արիստոտէլ

Մերն ուրիշ է...
Գրանդ Քէնդի


Այս յօդուածով ես վերջացնում եմ «հայոց ազատագրական գիտութեան» վերաբերեալ շարքը: Այս անգամ չեմ խուսափելու անուններ յիշատակելուց: Ինչեւէ, ի տարբերութիւն «ազատագրականներ»ի` ես հակուած չեմ յիշուող հեղինակներին եւ նրանց հետեւորդներին ծայրայեղ գնահատականներ տալու եւ վիրաւորելու: Կարծիքներ ունենալը, տեսութիւններ յօրինելը եւ հրապարակելը իրենց իրաւունքն է: Ցաւալին դրանք դպրոցական դասագրքեր եւ ակադեմիական շրջանակներ ներառելն է:

 *   *   *

1.11.14

Հայերէնը, շումերերէնը եւ ուրարտերէնը (*)

ԱՐՄԷՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ

Դէ եկ, վարդապետ, ու մի խենթանայ...
Պարոյր Սեւակ, «Անլռելի զանգակատուն» 

Հայերենը, շումերերենը եւ ուրարտերենը
Հայոց ազգային ազատագրական գիտութեան կարեւոր ուղղութիւններից է մեր «նոր» լեզուաբանութիւնը: Այն ընդգրկում է մի շարք ոլորտներ` հայոց մերձաւոր ազգակցութեան որոնումներ եւ հայերեն բառերի փոխառութիւններ այլեւայլ, մօտիկ ու հեռաւոր լեզուներում (Հին Արեւելք, Պոլինեզիա, Հարաւային Ամերիկա եւ այլն): Ստորեւ` միայն երկու մասնաւոր դէպքի մասին:

25.10.14

Հայը եւ անցեալը. ութհազարամեայ արիական հայերէնը(*)

ԱՐՄԷՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ

Իմ հաւատարիմ ընկեր, իմ նենգ թշնամի,
Իմ արքայ, իմ ստրուկ, լեզու մայրենի...

Վալերի Բրիւսով


Հինգհազարամեայ հայոց պատմութեանը զուգահեռ` շրջանառւում են զուգահեռ հետաքրքիր գաղափարներ: Օրինակ` որ մեր լեզուն արիական է, ինչպէս մենք ենք արիացիներ, մեր երկիրը արիական-հնդեւրոպական նախահայրենիքն է, այստեղից են ծագել միւս ազգերը, իսկ միւս լեզուները` հայերէնից: Եւ հայերէնն ամենահին լեզուն է: Նմանօրինակ յայտարարութիւններ կարելի է հանդիպել ամէնուրեք: Իսկ հնդեւրոպական հայրենիքի հայաստանեան տեղադրութիւնը դպրոցական դասագրքերում ներկայացւում է որպէս յայտնի եւ ընդունուած ճշմարտութիւն:

15.8.14

Ամենահին գիրը հայերէ՞նն է. բառարան հայերէնի ու շումերերէնի առնչութիւնների վերաբերեալ

ՎԱՀԱՆ ԻՇԽԱՆԵԱՆ
Միջազգային գիտնականների մի խումբ ապացուցում է, որ հնդեւրոպացիների մայր հայրենիքը Անատոլիան է, որի մի հատուածը Արեւմտեան Հայաստանի մէջ է, հայերէնը հնդեւրոպական մայր լեզուից տրոհուած ամենահին կենդանի լեզուն է, այն տրոհուել է  հինգ-վեց հազար տարի առաջ:
Ըստ այս ուսումնասիրութեան դուրս է գալիս, որ հնդեւրոպացիների մայր հայրենիքը ու նաեւ պատմական Հայաստանը սահմանակից են եղել շումերներին: Շումերները ստեղծել են սեպագրերը,  նրանց լեզուն` շումերերէնը ամենահին վերծանուած գրաւոր լեզուն է:

15.9.13

Հայերը Պոլիվիոյ մէջ . . . 5500 թէ 15000 տարի առա՞ջ


ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

Se non è vero, è ben trovato
Եթէ ճշմարիտ չէ, ճիշդ գտնուած է»)
Իտալական ասացուածք

Նոր չէ, ոչ ալ հայկական «հիւանդութիւն» պէտք է սեպել, անձի մը ինքնութեան, լեզուներու փոխյարաբերութեան կամ նիւթի մը վերաբերեալ չնաշխարհիկ տեսութիւններու հրապարակ նետուիլը։ Ժամանակին, անոնք միայն թերթերու կամ գիրքերու մէջ կը գտնուէին, իսկ հիմա համացանցը՝ ամէնուրեք իր մուտքով, նման տեսութիւններու զարգացման անսահմանափակ դաշտ մըն է։ Եթէ խորհրդաւոր կամ կասկածելի թուացող երեւոյթ մը կայ, կամ կիսափաստ մը գոյութիւն ունի որ իբրեւ մեկնակէտ կրնայ ծառայել, ատիկա բաւարար կը դառնայ, որպէսզի գիտական խստապահանջութիւնը մէկ կողմ դրուի եւ «ինչո՞ւ չէ» ըսուի, ապա վարկածը իբրեւ ճշմարտութիւն ներկայացուի եւ, վերջաւորութեան, «պաշտօնական» գիտնականներու «լռութիւնը» կամ «հայամերժութիւնը» ձաղկուի։