Showing posts with label Կոմիտաս. Show all posts
Showing posts with label Կոմիտաս. Show all posts

14.3.20

Վարդան Մատթէոսեանի նոր գրքերը

ԱՐԾՈՒԻ ԲԱԽՉԻՆԵԱՆ
 
Սփիւռքահայ երախտաշատ բանասէր, պատմաբան Վարդան Մատթէոսեանը 2010-2019 թթ. աշխատել է ԱՄՆ Արեւելեան թեմի (Կիլիկիայի կաթողիկոսութեան պատկանող) Ազգային առաջնորդարանում որպէս նրան կից Ազգային ուսումնական խորհրդի տնօրէն: Այդ ծիրում նա իրականացրել է մի շարք հրատարակութիւններ, ինչպէս հայերէն-անգլերէն «Հայաստանի պատմական ատլասը» (2012)ՙ իր խմբագրութեամբ (հայոց պատմութեան գլխաւոր դրուագների ներկայացումն էՙ քարտէզներով ու պատկերազարդումներով, սկզբից մինչեւ մեր օրերը) եւ «Զրուցենք» հայերէն-անգլերէն զրուցատրութեան շարքի երեք պրակները (2016-2018) հայերէն նոր սովորողների համար:

26.2.16

Կոմիտասը վաղ ժամանակներու իմ մեծագոյն սէրն է

ՎԱՐԴԱՆ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ

Տոքթ. Եքթան Թիւրքեըլմազ ծանօթ է Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան մա­սին իր ուսումնասիրութիւննե­րով։ Սա­կայն մենք այս ան­գամ այս ծա­նօթ մտա­ւորա­կանին հետ կը զրու­ցենք իր ձայ­նապնակ­նե­րու հա­ւաքա­ծոյին շուրջ։ Ան ու­նի աւե­լի քան 2 հա­զար 500 ձայնապնակ­ներ, որոնք հա­ւաքած է աշ­խարհի զա­նազան եր­կիրնե­րէ։ Այդ հա­ւաքա­ծոյին մէջ յա­տուկ տեղ կը գրա­ւեն որոշ նշա­նակու­թիւն ու­նե­ցող հայ­կա­կան ձայ­նագրու­թիւննե­րը։ «Նա­ցինե­րու իշ­խա­նու­թեան տա­րինե­րուն Գեր­մանիոյ մէջ ձայ­նագրուած Բար­սեղ Կանաչեանի ծա­նօթ "Օրօր"ը այնքան դիւ­թիչ է որ չես կրնար "հաւ­նիլ" բա­ռով գնա­հատել»։ Թիւրքեըլ­մա­զի հետ կա­տարուած հար­ցազրոյ­ցը, եթէ հարկ է բնու­թագրել, ան­վա­րան կ՚ըսեմ հե­տեւեալը. «պատ­մե­լիք բան չէ, պէտք է ապ­րիս»։ Հե­տեւա­բար, առանց խօս­քը ծամծմե­լու առա­ջին հար­ցումը ուղղենք մեր խօ­սակցին։

30.9.14

Կոմիտասը` համաշխարհային էկրանին

 ՆԱՅԻՐԱ ՓԱՅՏԵԱՆ

2016ին նախատեսուող ու Կոմիտաս վարդապետի նուիրուած ֆիլմի արտադրիչ Վալերի Սահարեանը բաւական յանդուգն տեսակէտներ կը պարզէ  կերպարին մասին՝ ստորեւ տրուող հարցազրոյցին մէջ։ Կը յուսանք, որ այս շարժանկարը՝ Կոմիտասի շուրջ գոյութիւն ունեցող «լեգենդ»ներ հերքելու իր նպատակին մէջ, չի դառնար... նոր առասպելներու աղբիւր։ (Հմմտ. նաեւ Հիթլէրի յայտնի խօսքին մէջբերումը իր բնագրին հետ, ուր հրեաներու խօսքը չկայ...)։

19.6.14

Կաքաւելը՝ կաքաւագրերում

ՆԱՅԻՐ ԵԱՆ

1907-08 թուականներին Կոմիտասն ազգային պարերի ութ նմոյշ է գրառել. նոտագրել է երաժշտութիւնն ու բառերով նկարագրել ամբողջ պարը: Քանի որ գրառման այլ համակարգ չի եղել, Կոմիտասն ասել է. «Սա թողնենք աւելի լաւ ժամանակներին»:

16.12.12

Հայ երգի նոր «աւետիս»

ԼԵՒՈՆ ՍԱՐԳՍԵԱՆ

Երգչուհի Սիրուշոն ինտերնետ հանրութեանն է ներկայացրել նոր երգ` «Պռէգոմէշ» վերնագրով: Հանրայայտ «Լոռուայ հորովել»-ի «պռէ գոմէշ» արտայայտութիւնը կրկնելուց բացի` թէ էլ ինչո՛վ եւ որքանո՛վ է այս նոր երգն առնչւում կոմիտասեան մշակման հետ, դժուարանում ենք ասել: Մասնագէտ չլինելով` չենք էլ յաւակնում ինչ-որ բան ասել, բայց ահա նոր երգի տեքստը, որի հեղինակը ժամանակակից հայ «պոէտ» Աւետ Բարսեղեանն է, բանասէրիս ասելու բան տալիս է: Եւ առաջին ասելիքն այն է, որ երգի տեքստը բացարձակ անմիտ տողերի խղճուկ շարադրանք է` անկապ ու շինծու: Ի դէպ, այս «պոէտ»ին ու նրա «պոէզիա»յին հէնց միայն «Ազգ»ի էջերում մենք անդրադարձել ենք քանիցս` հիմնականում քննադատելով նրան ասելիքի բացակայութեան, բովանդակազրկութեան եւ պոէտական ակնյայտ ապաշնորհութեան համար` բնութագրելով նաեւ նրա երգերի կեղծ «հերոս»ներին, սակայն այս նոր երգում Աւետը գերազանցել է ինքն իրեն, որովհետեւ տեքստն այնքան է անիմաստ, որ նոյնիսկ «հերոս»ի խնդիրը չի լուծել: Իսկապէս, որեւէ ձեւով հնարաւոր չէ կռահել, թէ ով է երգի հերոսը, հերոս չասենք` գործող անձը, եւ ում մասին է երգում Սիրուշոն: Վերնագրից կարծես կռահւում է, որ հերոսը գոմէշն է, թէեւ վերջինիս հերոսանալու հանգամանքը, մանաւանդ մեր օրերում, փոքր-ինչ զաւեշտալի է ու անհաւանական, բայց ուրիշ ի՞նչ մտածես, եթէ «պոէտ»ըէ արարել է «ել ու թող իմանայ աշխարհը» տողը, որով սկսւում է երգը, եւ այդ խրոխտ «ել»-ը ոչ թէ բանուոր դասակարգին է ուղղուած, ինչպէս հանրայայտ երգում, այլ այդ խեղճ կենդանուն: Այո, մեզ թոյլ ենք տալիս գուշակելու, որ, ամենայն հաւանականութեամբ, գոմէ՛շն է երգի գլխաւոր հերոսը, գոմէ՛շն է «ելնելու», բայց ինչպէ՛ս է ելնելու, որտեղի՛ց եւ յատկապէս ինչո՛ւ, բացարձակ անորոշութիւն է, մանաւանդ որ «պոէտ»ը յաջորդիւ ստեղծում է «ել ու թող ազնիւ կռիւդ Երկնքում հաստատի պատիւդ» անզուգական տողերը: Շատ մտածեցինք, թէ գոմէշն ո՛ւմ հետ եւ ինչո՛ւ է «ազնիւ» կռիւ տալու` չհասկացանք, բայց մեզ մանաւանդ յուզեց «երկինք» բառի գոյութիւնն այդ տողում, որն այնպիսի նուրբ պոէտականութեամբ էր օծել գոմէշի աշխատաւորական կերպարը, որ երգն ակամայ բալլադի էր վերածում, չնայած հիմա էլ անհասկանալի էր գոմէշական «պատիւը երկնքում հաստատելու» աւետական համոզմունքը: