ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ
Հայաստանի անկախութեան հռչակագիրն ու հանրաքուէն (1990-1991)
փաստական կերպով նշեցին աւելի քան քառասնամեայ Պաղ
Պատերազմին աւարտը, որուն նշանները արդէն 1989ին տրուած էին։
Այնուհետեւ, այդ շրջանը կարծէք մեր հաւաքական գիտակցութեան մէջ
անտեսումի, եթէ ոչ մոռացութեան մատնուեցաւ։ Քօղ մը ծածկեց թէ՛
Հայաստան-Սփիւռք եւ թէ՛ ներսփիւռքեան բազմաթիւ դէպքերն ու
երեւոյթները, ու այս վիճակին մէջ նաեւ դեր խաղացին ու կը խաղան
հայաշխարհի քաղաքական իրադրութիւնը յետ-խորհրդային
տարիներուն, Պաղ Պատերազմի ժամանակաշրջանի իբրեւ թէ
ոչ-ուսուցողական բնոյթը, ժամանակային բաւարար հեռաւորութեան
չգոյութիւնը, դերակատարներուն շատերուն ողջ (երբեմն՝ գործօն)
ըլլալը, սկզբնաղբիւրներու անբաւարար մատչելիութիւնը, եւ այլն։