ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ
«Արջը եօթ երգ գիտի, եօթն էլ տանձի մասին»: Սա հայկական առածն է ասում,
որ մեր իմաստախօս շինական նախնիք ստեղծել են` կենդանական աշխարհին
վերագրելով եւ սրամտօրէն իմաստաւորելով սեփական կենցաղից բխող համադրելի
իրողութիւնները: Բայց գեղջկական կենցաղից ծնունդ առած իմաստախօսութիւնը
երբեմն թւում է, թէ մնում է նոյն գեղջկականը` իր նեղ, սահմանափակ
տեղայնութեամբ, շատ յաճախ չելնելով գիւղի կամ ձորակի, եւ կամ առաւելագոյնը`
հարեւան ձորակի սահմաններից: Սակայն, անկախ անցնող ժամանակներից,
յարափոփոխ կեանքն ապացուցում է, որ բանն այնքան էլ այդպէս չէ: Յայտնի է, որ
դարեր ի վեր պահպանուելով ու փոխանցուելով սերնդէ-սերունդ, ժողովրդական
առածները, բացի այն, որ բնորոշում են այս կամ այն ազգային հաւաքականութեան
իւրայատուկ մտածելակերպը, ունակ են ոչ միայն ընդլայնելու սփռման
աշխարհագրական շրջանակները` վերածուելով մի ամբողջ ժողովրդի պատկանող ոչ
նիւթական արժէքի, այլ նաեւ` իմաստաւորելու ամենեւին էլ ոչ կենցաղային
բնոյթի, ասենք թէ` քաղաքական իրողութիւններ, որոնք ընդգրկման եւ
իմաստային առումներով գեղջկական առօրեայից հեռու են, այսպէս ասած,
հազարաւոր մղոններով:
