Վարդան Մատթէոսեանի եւ Արծուի Բախչինեանի նոր հատորը՝ "A Woman of the World: Armen Ohanian, the 'Dancer of Shamakha'"

Ֆրէզնոյի Գալիֆոռնիոյ նահանգային համալսարանի հրատարակչատան հայկական մատենաշարը լոյս ընծայեց իր 16րդ հատորը՝ Վարդան Մատթէոսեանի եւ Արծուի Բախչինեանի «Աշխարհի կինը. Արմէն Օհանեան՝ «շամախեցի պարուհին» (A Woman of the World: Armen Ohanian, the ‘Dancer of Shamakha’”)։

Պարարուեստի հայազգի գործիչները մէկ յարկի տակ

ՆԱԶԵՆԻԿ ՍԱՐԳՍԵԱՆ

Հայ պարարուեստի երկու հիմնական ճիւղերից` ֆոլկլորային պարից եւ բեմական պարից, ներկայ դրութեամբ, առաւել հետազօտուած է ֆոլկլորայինը: Բեմական պարը, որի համակարգին է պատկանում նաեւ բալետը, չնայած 20-րդ դարի 50-ականներից մինչեւ մեր օրերը լոյս տեսած մի շարք գիտական հետազօտութիւններին, քիչ է լուսաբանուած: Բազմակողմանի եւ խորը ուսումնասիրման կարիք են զգում թէ՛ հայ բալետի պատմութիւնը, թէ՛ առանձին հայ եւ հայազգի պարող-պարուհիների, պարադիրների գործունէութեանը նուիրուած առանձին մենագրութիւնների հրատարակումը:
Ուստիեւ Արծուի Բախչինեանի «Հայերը համաշխարհային պարարուեստում» գիրքն անգնահատելի ներդրում է հայ պարագիտութեան ոլորտում: Այն լոյս է տեսել անցեալ տարի, «Հայաստան» հրատարակչութիւնում: Հրատարակութեան հովանաւորն է լիբանանեան բալետի երբեմնի պարուհի, այժմ կանադաբնակ Սոնա Փոլատեան-Օրճանեանը:

Հայն ու հայկականը պետերբուրգեան մի հրատարակութեան մէջ

Այս տարի Պետերբուրգի «Սվոյօ իզդատելստվօ» հրատարակչութիւնը լոյս է ընծայել «Ուղեգրութիւններ. ընկալումներ եւ մեկնաբանութիւններ» յօդուածների ժողովածուն (ռուսերեն): Կազմողը եւ պատասխանատու խմբագիրը մոսկուացի գրականագէտ, բանասիրական գիտութիւնների դոկտոր Էլէոնորա Շաֆրանսկայան է, որն այս Հոկտեմբերին (ինչպես նաեւ անցեալ տարի աշնանը) գիտաժողովի մասնակցելու նպատակով այցելել էր Երեւան: Գիրքը կազմուած է երկու մասից. առաջինը վերնագրուած է «Ինչպէ՞ս է ապրում Էրիվանում երաշտահաւը»: Այս նախադասութիւնը վերցուած է ռուս գրող Իւրի Կարաբչիեւսկու հայաստանեան ուղեգրութիւնից, որին է վերաբերում ժողովածուի կազմող Էլէոնորա Շաֆրանսկայայի «Հակախորհրդային բանավէճը Իւրի Կարաբչիեւսկու "Կարօտ առ Հայաստան" ուղեգրութեան մէջ» յօդուածը:

Լոյս է տեսել հայագէտ Արծուի Բախչինեանի «Հայերը համաշխարհային պարարուեստում» գիրքը

Վերջերս լոյս է տեսել գրող, հայագէտ Արծուի Բախչինեանի «Հայերը համաշխարհային պարարուեստում» գիրքը:
Գիրքը ներկայացնում է 19-րդ դարից մինչեւ մեր օրերը աշխարհի մօտ քառասուն երկրներում գործած եւ գործող 740-ից աւելի հայ եւ հայազգի պարող-պարուհիների, պարադիրների, պարուսոյցների եւ պարարուեստին առնչուող այլ մասնագիտութիւնների գործիչների:

Գրքի ստեղծման առիթով զրուցեցինք հեղինակի հետ:

Կառլոս Անթառամեան. «Մեքսիկահայերս միշտ եղել ենք քիչ, սակայն՝ ներկայանալի»

ԱՐԾՈՒԻ ԲԱԽՉԻՆԵԱՆ

 

Կառլոս Անթառամեանն իմ հանդիպած միակ մեքսիկահայն է, Մեքսիկայի փոքրաթիւ հայ համայնքի գործուն անդամներից մէկը, որը զբաղւում է այդ գաղթավայրի պատմութեան եւ հայութեանը վերաբերող այլ թեմաների հետազօտմամբ: Անցած Ապրիլին Հայաստանում նա ակտիւօրէն մասնակցեց Հայոց ցեղասպանության հարիւրամեակի միջոցառումներին, նաեւ որպէս դիտորդՙ Արցախի խորհրդարանական ընտրութիւններին: Երեւանի իսպանական ակումբում նա ցուցադրեց 1957-ին ամերիկահայ Ֆիլիպ Բօյաջեանի նկարահանած «Հայերը Մեքսիկայում» կինոնկարը, որի միակ օրինակը գտնւում է իր մօտ: Մեր հանդիպման ընթացքում Կառլոսին խնդրեցի պատմել իր գործունէութեան եւ Մեքսիկայի հայ համայնքի մասին:

Պատասխան բարեւաժպիտ

ՅԱՍՄԻԿ ԻՍՈՅԵԱՆ

Վերջերս լոյս տեսաւ հայագէտ, պատմաբան, կինոգէտ, թարգմանիչ, բանասիրական գիտութիւնների թեկնածու Արծուի Բախչինեանի «Ձնծաղիկները ֆուտբոլի դաշտում›› պատմութիւնների ժողովածուն (Արծուի ստորագրութեամբ): Ինչպէս հասկանալի դարձաւ վերը թուարկուած երկար (ու թերեւս դարձեալ ոչ լրիւ) ցանկից, հեղինակի հետաքրքրութիւնների շրջանակը շատ լայն է եւ ընդգրկուն, ընդ որում ամենայն խորութեամբ ու իմացութեամբ, պրոֆեսիոնալիզմի բացարձակ դրսեւորմամբ: Ինչպէս գրքի առաջաբանում նշում է Էլդա Գրինը, ‹‹բարեբախտաբար նա չի դասւում այն մարդկանց շարքին, ովքեր հակուած են խորանալու միայն մէկ, չափազանց նեղ ոլորտում: Նա զարմացնում է իր քաջատեղեակութեամբ …››:

Արմէն Օհանեանի սպանական յօդուածը Հոնտուրասի մէջ

ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

 

2007ին, Եղիշէ Չարենցի անուան Գրականութեան եւ Արուեստի Թանգարանի հրատարակութեամբ լոյս տեսաւ Արծուի Բախչինեանի եւ տողերս գրողի համահեղինակած հատորը՝ «Շամախեցի պարուհին. Արմէն Օհանեանի կեանքն ու գործը»։

Գիրքը աշխոյժ հետաքրքրութիւն ստեղծեց թէ՛ մասնագէտներու եւ թէ՛ ընթերցողներու շրջանակին մէջ։ 1910-20ական թուականներուն եւրոպական բեմերուն վրայ իր տաղանդը ցուցադրած եւ գրական որոշակի համբաւի տիրացած Արմէն Օհանեանի (Սոֆիա Փիրբուդաղեան, 1887-1976) անունը բոլորովին մոռցուած էր մեր օրերուն՝ նեղ մասնագիտական ծիրէն դուրս։

Իմ երազներուս Սպանիան

ԱՐՄԷՆ ՕՀԱՆԵԱՆ (՚*)

Սպաներէնէ թարգմանեց՝ ՎԱՐԴԱՆ ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ

 

Եօթնամեայ երեխայ էի, երբ մանկական պատշաճեցումով «Տոն Քիշոթ Մանչացի»ն նուէր ստացայ։ Շատ ծիծաղած եմ կարդալով եւ դառնօրէն լացած՝ մահուան պատումին պատճառով։ Մինչ այդ, չէի նկատած, որ Սպանիոյ ամէն ինչ Կովկասին կը նմանի։ Իր չոր կամ լեռնային համայնապատկերները, կիզիչ արեւը, տիպարներն ու սովորութիւնները։

Աւելի ուշ, արդէն մեծցած, երբ Սպանիոյ պատմութիւնն ու գրականութիւնը կարողացայ ուսումնասիրել, այս տպաւորութիւնը աւելի շեշտուեցաւ իմ մէջ։