Դուրեանի գանկին ուղեւորութիւնը դէպի Երեւան

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԷՆՃԵԱՆ

1959-ին Պոլսոյ Պաղլարպաշըի գերեզմանատան հանդիպակաց փողոցը լայնցնելու պատրուակով քաղաքային իշխանութիւնները կը պետականացնեն գերեզմանատան այն հատուածը, ուր բազմաթիւ շիրիմներու շարքին կը գտնուէր նաեւ Պետրոս Դուրեանի՝ Աբովեանի, Քուչակի, Սայեաթ-Նովայի, Նարեկացիի, Շնորհալիի համահաւասար ուժով այս հանճարի (փոխ կ՚առնեմ Օշականէն) գերեզմանը։

Թէ ինչպէս եպիսկոպոս ձեռնադրուեցաւ Արամ Աթէշեան

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԷՆՃԵԱՆ

 

Թուրքիոյ հայոց պատրիարքութենէ ներս չեն խաղաղիր կիրքերը: Արամ Աթէշեան, իր ետին ունենալով պետական իշխանութիւնները, անգամ մը եւս պարտադրուեցաւ տեղւոյն հայ համայնքին ու եկեղեցականութեան, որ մօտաւորապէս վեց ամիս առաջ պաշտօնապէս պաշտօնանկ ըրած էր զայն՝ հեռացնելով պատրիարքական փոխանորդի պաշտօնէն եւ առհասարակ վերացնելով նման պաշտօն մը պատրիարքարանի երդիքին տակ: Կուսակալութենէն անցեալ շաբաթ հասած պաշտօնաթուղթը սակայն կը յայտարարէր, թէ տակաւին կը շարունակէ որպէս փոխանորդ ճանչնալ Աթէշեանը: Կրօնական Ժողովը, որ կրնար հաստատուն մնալ իր դիրքորոշման մէջ, ինչ որ պատահած էր 1998-ին՝ Մեսրոպ Բ պատրիարքի ընտրութեան նախորդող շրջանին, հապճեպ որոշումով մը զիջեց իր դիրքերը եւ Աթէշեանը դարձեալ հռչակեց պատրիարքական փոխանորդ:

Կախակայումի պատմութիւն մը. 60 տարի անց՝ Երուսաղէմէն Պոլիս

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԷՆՃԵԱՆ

 

Հետզհետէ աւելի բարձր կը լսուին ձայները այն մար­դոց, Պո­լիսէն, Հա­յաս­տա­նէն թէ Սփիւռքէն, որոնք տես­նե­լով պատ­րիար­քա­կան պե­տական փո­խանորդ Արամ Աթէ­շեանին չափն ու սահ­մա­նը ան­ցած քայ­լե­րը, կը պա­հան­ջեն, որ կա­թողի­կոսը պատ­ժա­միջոց մը սահ­մա­նէ՝ կար­գազրկէ, փի­լոնազրկէ կամ կա­խակա­յէ զին­քը, վեր­ջա­պէս բա­նեց­նէ հո­գեւոր վե­րին իշ­խա­նու­թեան իրեն ըն­ձե­ռած իրա­ւասու­թիւնը։ Մա­նաւանդ որ կա­թողի­կոսը ան­նա­խադէ­պօրէն շատ ան­գամներ դի­մած է այդ մի­ջոցին՝ յա­ճախ կար­գազրկե­լով կամ կա­խակա­յելով քա­հանա­ներ, վե­ղարա­ւոր­ներ, նոյ­նիսկ եպիս­կո­պոս մը։

Վտարումի պատմութիւն մը

ՍԵՒԱՆ ՏԷՅԻՐՄԵՆՃԵԱՆ

Ծ.Խ.- Պոլսահայ մտաւորական Սեւան Տէյիրմենճեան՝  բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու Երեւանի պետական համալսարանէն, որ հակառակ իր երիտասարդ տարիքին հայ գրականութեան ուսումնասիրութեան եւ հաւաքման բնագաւառին մէջ նկատառելի վաստակ մը ունի, երկու տարի հայոց լեզուի եւ գրականութեան պաշտօնը վարած է Մխիթարեան վարժարանին մէջ։ Վերջին օրերուն, ըստ մեր աղբիւրներու տեղեկութիւններուն, կամայական որոշումով ան դուրս դրուած է վարժարանէն՝ առանց որեւէ բացատրութեան։ Նախքան վտարումը, փորձ մը եղած է, որպէսզի ան հրաժարական ներկայացնէ։ Տէյիրմենճեան մերժած է ընդառաջել նման առաջարկի մը, որուն համար որեւէ հիմք չկար։ Ցարդ պաշտօնական բացատրութիւն մը տրուած չէ այս որոշումին մասին, որ կը թուի ճնշումի մը հետեւանքը, ինչպէս կը կարդանք ստորեւ տրուող յօդուածին մէջ։ Մաղթելի է, որ պատկան մարմիններու միջամտութիւնը այս դէպքը հարթէ, ու նման ժամանակավրէպ, «ամիրայական» կեցուածքներ այլեւս տեղ չգտնեն Սփիւռքի հանրային կեանքին մէջ։ 

Արեւմտահայ մամուլին նուիրուած արժէքաւոր նոր աշխատութիւն

ԴԱՒԻԹ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ

Հայ մամուլն իր աւելի քան երկուհարիւրամեայ գոյութեան ընթացքում մեծապէս նպաստել է հայ ժողովրդի ինքնութեան ձեւաւորմանը, դարձել նրա հոգեւոր կայացման կենսագիրն ու պատմական ընթացքի ժամանակագիրը: Ցաւօք, հարիւրաւոր պարբերականներ մինչեւ այժմ գիտականօրէն ուսումնասիրուած չեն կամ էլ մասնակիօրէն են հետազօտուած: Ասուածը բացառութիւն չէ նաեւ 20-րդ դարասկզբի հայ մամուլի համար: Եւ ահա հայ ընթերցողի սեղանին է դրուել «Արեւմտահայ մամուլն իր պատմութեան աւարտին (1900-1922)» արժէքաւոր աշխատութիւնը, որի հեղինակն է արեւմտահայ մամուլի լաւագոյն գիտակներից՝ հմուտ հետազօտող, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, պատմական գիտութիւնների դոկտոր, պրոֆեսոր Ալբերտ Խառատեանը: