Այցերու գումար - Total Pageviews - Total de visitas

2.2.14

Փոքրիկ բառարան

ՎԻՈԼԵՏ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Երբ տեսայ, թէ ինչպէս «Արմենիա» հեռուստալիքի երէկուայ «Բարի լոյս, հայեր» հաղորդման մէջ Թումոյի անիմացիայի խմբի երեխաները «storyboard» եզրի փոխարէն ասում են «պատմատախտակ», շատ ուրախացայ (http://www.armeniatv.am/hy/programs/29728/46058):
Էդպէս ամէն անգամ հրճւում եմ, երբ Թումոյում ստեղծուած հայերեն մասնագիտական եզրերը կեանք են ստանում աշակերտների բերանում:
Ցաւօք, Հայաստանում որոշ մարդիկ փորձում են բառաթարգմանական աշխատանքը ծաղրել «գրգռաճեղք» ու «փրփրագմփիկ» տիպի անեկդոտային յօրինուածքներով: Նման մարդիկ պատկերացնել էլ չեն կարող, որ, օրինակ, @ նշանը տարբեր լեզուներով թարգմանւում է որպէս` «կապիկի պոչ» (յաճախ «մայմուն» բառով), կամ` «փղի կնճիթ», «կատուի պոչ», «միաու-միաու», «սարդակապիկ», «բադի ճուտ», «ճիճու», «շան գլուխ», «լուսնի ականջ», «խուճուճ ալֆա», «գանգուր “ա”», «ձկան օղակ», «գեօզալ “ա”» (Թուրքիայում), «ականջ», «կեռիկ», «փաթաթուած “ա”», «խխունջ», «պարոյր», «խենթ “ա”», «մէյմուն “ա”» եւ այլն:
Թումոյի ինքնուսոյց վարժանքների վրայ աշխատելիս նկատեցի, թէ իրականում որքան շատ ու տարբեր մասնագիտական լեզուներ ուղղակի գոյութիւն չունեն հայերէնով, տարբեր արուեստների ու բարձր տեխնոլոգիաների եզրեր կամ ռուսերէն են կիրառւում, կամ` անգլերէն: Եւ մեր թարգմանական խումբն սկսեց աշխատել այդ եզրերը հայերէն թարգմանելու կամ արդէն թարգմանուածը վարժանքների միջոցով շրջանառութեան մէջ դնելու վրայ: Եւ մեծ յոյսեր ունեմ, որ Թումոն կը դառնայ մի կղզեակ, որտեղից կը տարածուի նոր Հայաստանի տեսլականը` մասնագիտական ու ինտելեկտուալ տարբեր ոլորտներ ժամանակակից հայերէնով հնչեցնելու ունակ, ուրեմն նաեւ` էդ ոլորտներում ստեղծագործական ներդրում ու մասնակցութիւն ունեցող մի աշխարհ: Որովհետեւ երբ մեր աշակերտը «interactive»-ի փոխարէն ասում է «փոխազդու», նոյնիսկ եթէ բառն անծանօթ լինի, մայրենի լեզուի արմատների շնորհիւ շատ աւելի լաւ է հասկանում իմաստը, ինչպէս որ անգլիալեզու երեխան է նոր ու անծանօթ եզրը հասկանում անգլերէն արմատների շնորհիւ: Եւ դա կարեւոր է ոչ միայն զուտ լեզուական առումով, այլ նաեւ` մասնագիտական:
Թումոյում, ի հարկէ, ստեղծելու ենք մեր բառարանը, բայց մինչ այդ ուզում եմ մի շարք եզրեր հրապարակել, որպէսզի ուրիշներն էլ ծանօթանան: Ափսոս, որ աշխատելու ընթացքում ստեղծուած կամ գտած բոլոր բառերը ժամանակին դուրս չեմ գրել, բայց ունեմ մի փոքր ցանկ, որ արժէ ներկայացնել:
Ուրեմն, մի շարք բառեր ստեղծել եմ ինքս` յաճախ օրեր տրամադրելով դրան: Որոշ բառերի թարգմանութիւնն ուղղակի օգտակար է` որպէս ստեղծագործական խթանիչ: Օրինակ` Pacman խաղի անունը թարգմանելու համար ստիպուած էի ուսումնասիրել խաղը. իմացայ, որ բառի «pac» արմատը ճապոներէն «փաքու-փաքու» արտայայտութիւնից է, որը ուտելու, ծամելու, լայն բացուած բերանը բացուխուփ անելու բնաձայնութիւնն է: Խաղի մէջ էլ կլորիկ հերոսը լայնաբաց բերանով կէտիկնէր է ուտում: Հայերեն էդ բնաձայնութիւնը կը լինի` «համփ-համփ», ուրեմն խաղի անունը թարգմանեցի` Համփիկ, որ հնչողութեամբ նմանւում է Համբիկ անուանը, այսինքն` առարկան գեղարուեստական պատկերաւորմամբ անձնաւորւում է: Այս թարգմանութիւնս ուղղակի օգտակար է համակարգչային խաղ ստեղծելու ցանկութիւն ունեցողների համար` որպէս խաղակերպար կերտելու ստեղծագործական հնարամտութեան օրինակ:
Երկրորդ նման բառը Sprite-ն է, որ համակարգչային գրաֆիկայի մէջ նշանակում է երկչափ պատկեր, եւ Թումոյի վարժանքներում երեխաները սովորում են նման անիմացիոն օբյեկտներով խաղեր ստեղծել: Բառը թարգմանեցի «հարթուկ»` փորձելով տալ երկչափութեան, հարթ լինելու իմաստը, ու որպէսզի «արդուկ» բառի սխալ տարբերակի հետ չշփոթուի, արմատը մեծատառերով գրեցի:
Բացի նման գեղարուեստական տարբերակներից` թարգմանել եմ նաեւ որոշ այլ եզրեր, օրինակ.
Flashback- յետաթարթ, յետակնարկ
Multiplayer- բազմախաղորդ
Powerups- ուժաճ
Pan out- յետագնայ
Pop-down- վարիջակ
Pop-up- վերելուկ
Quick reader- արագընթերց
Storytelling- պատմասութիւն
Synopsis- համառօտագիր
Touch face- հպերես
Layout- շարակարգ,  եւ այլն:

Թարգմանել եմ նաեւ որոշ բառեր կինոարդիւնաբերութեան ոլորտից, որ հիմնականում ռուսալեզու է մեզանում, օրինակ` տեսախմբագրման եզրեր.
Cut- հատում, կտրանցում
Final cut- վերջնահատում
Jump cut- ցատկանց, ցատկանցում
Dissolve- լուծանց, լուծանցում
Cross cut- խաչանցում
Cutaway- հեռանցում
Keyframe- հիմնակադր
Match cut- սազանցում
Fade in, fade out- լուսանցում, մթնանցում
Row cut կամ rough cut- կոշտ հատում
Wipe cut- արտամղում

Տեսախմբագրման այս եզրերը իմ խնդրանքով հայկական Վիկիպեդիայով զբաղուող գործընկերներիցս մէկը տեղադրեց Վիկիում, քանի որ մեր վարժանքներում յղում կար անգլերեն տարբերակին (http://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%BF%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4):
Յատկապէս նոր տեխնոլոգիաների բառամթերքը թարգմանելու համար յաճախ օգտւում ենք նաեւ Microsoft-ի բառարանից: Առաջարկուած որոշ բառեր ուղղակի հրաշալի են, լիարժէք փոխանցում են իմաստը, կարճ են ու բարեհունչ, օրինակ`

Sensor- զգիչ
Short cut- կարճատ
Browser- զննիչ
Cursor- նշորդ
Homepage- տնէջ, եւ այլն:

Մի խօսքով, ահա մի փոքրիկ բառարան.

Access- մատչում
Application- գործադիր
Arrow key- սլաքաստեղն
Brain storm – մտագրոհ
Browser- զննիչ
Cameratracking- հետքագրում
Capture- կորզում
Check box- նշատուփ
Colorpicker-գունընտրիչ
Concept- յղացք
Control panel- հեռավարիչ
Cross cut- խաչանցում
Cursor- նշորդ
Customize- ընտելացնել, կազմաձեւել
Cut (տեսախմբագրման եզր)- հատում, կտրանցում
Cutaway- հեռանցում
Default- սկզբնադիր
Desktop- սեղանակ
Dialog box- երկխօսատուփ
Display- ցուցադրիչ
Dissolve- լուծանց, լուծանցում
Double click- երկ-կտտացնել
Drop down- իջնորդ
Easy-in – դիւրամուտ
Easy-out- դիւրելք
Fade in, fade out- լուսանցում, մթնանցում
Flashback- յետաթարթ, յետակնարկ
Flip book- սահատետր
Folder- պանակ, թղթապանակ
Gradient- սահանցում
Highlight- գունանշել
Homepage- տնէջ
Host- տեղակայել
Icon- պատկերակ
Input-  ներածում
Insert- զետեղել
Interactive- փոխազդու
Interface- միջերես
Jump cut- ցատկանց, ցատկանցում
Keyframe- հիմնակադր
Laptop- ծնկդիր
Layout- շարակարգ
Marker- նշիչ
Match cut- սազանցում
Multiplayer- բազմախաղորդ
Option- ընտրանք
Output- արտածում
Pacman- Համփիկ
Pan out- յետագնայ
Panel- վահանակ
Pop-down- վարիջակ
Pop-up- վերելուկ
Portable- առձեռն, դիւրակիր
Powerups- ուժաճ
Preference- նախընտրանք
Preset- նախակայում
Projector- արտապատկերիչ
Quick reader- արագընթերց
Redo- վերարկել
Render- նիւթաւորել
Right click- աջկտտացնել
Router- երթուղիչ
Row cut- կոշտ հատում
Scale- չափափոխել
Scroll- գլիկ
Self-motivated- ինքնամղուած
Sensor- զգիչ
Server- սպասարկիչ
Set- կազմ
Setting- կայանք
Settings- կարգաւորում
Short cut- կարճատ
Smartphone- խելախօս
Snapshot- ճեպապատկեր
Sound effect- ձայնային ազդանք
Spacebar- բացատ
Sprite- Հարթուկ
Storytelling- պատմասութիւն
Synopsis- համառօտագիր
Tab- ներդիր, սիւնատ
Tag- տրոհ, պիտակ
Timelapse- ժամահոսք
Timeline- ժամագիծ
Toolbar- գործիքագօտի
Touch face- հպերես
Undo- յետարկու
Unzip- անխիտ
Visions- տեսլակներ
Wipe cut- արտամղում
Workflow- աշխատահոսք
Workshop- աշխատարան
Zip – խիտ
Zip file- խիտ ֆայլ, սեղմանիշք
Zooming- դիտափոխում

Tert.am

No comments:

Post a Comment